Kıymalı Semizotu Yemeği Tarifi
Yaz aylarında pazar tezgahlarında bağ bağ satılan semizotu, çoğu evde yoğurtlu salata olarak sofraya gelir. Oysa bu etli ve sulu yaprakların tencerede de ayrı bir lezzeti vardır. Kıymalı semizotu yemeği, hafif ekşimsi tadıyla bilinen semizotunu kıyma, domates ve bir avuç pirinçle buluşturur. Kısa sürede pişer, az malzeme ister ve yanında sarımsaklı yoğurtla yaz akşamlarının en hafif ama doyurucu tencere yemeklerinden biri olur.
Semizotu Nedir, Ne Zaman Yenir?
Semizotu, kalın ve etli yaprakları olan, toprağa yakın büyüyen bir yaz bitkisidir. Türkiye'nin birçok bölgesinde kendiliğinden yetişir, bahçelerde ve tarla kenarlarında yabani olarak da bulunur. Pazarda ilkbahar sonundan eylül ayına kadar satılır. En lezzetli olduğu dönem yaz ortasıdır.
Semizotunun tadı hafif ekşi ve tuzludur. Yaprakları çiğken çıtır, piştiğinde ise yumuşak ve hafif kaygan bir dokuya bürünür. Bu doku, semizotunu bamyayı andıran bir kıvamla yemeğe bağlar. Kıymanın yağı ve domatesin ekşiliği ise bu dokuyu dengeler.
Semizotu Nasıl Seçilir ve Temizlenir?
Pazarda yaprakları dolgun, parlak ve koyu yeşil olan semizotları tercih edilir. Solmuş, sararmış ya da yaprakları sarkmış demetler bekletilmiştir ve pişince suyunu fazla bırakır.
Semizotu toprağa yakın büyüdüğü için kum ve toprak tutar. Temizlemenin en kolay yolu, geniş bir kabı suyla doldurup semizotunu içinde birkaç kez çalkalamaktır. Kum kabın dibine çöker. Su değiştirilerek bu işlem kum tamamen gidene kadar tekrarlanır. Kalın ve sert saplar ayıklanır, yapraklar ve ince saplar kullanılır. Temizlenen semizotu iri doğranır.
Kıymalı Semizotu Yemeğinin Püf Noktası
Kıymalı semizotu yemeğinin en çok yapılan hatası fazla su eklemektir. Semizotu, yapısı gereği bol su taşır ve pişerken bu suyun büyük kısmını tencereye bırakır. Diğer sebze yemeklerindeki ölçüyle su eklendiğinde yemek çorbaya döner ve semizotu dağılır.
İkinci önemli nokta pişirme süresidir. Semizotu ıspanak gibi çabuk pişen bir yeşilliktir. Uzun pişirildiğinde rengi koyulaşır, dokusu fazla kayganlaşır. Bu yüzden kıyma ve domates sosu önceden hazırlanır, semizotu en son eklenir ve kısa sürede pişirilir.
Bu yemekte kavurma ve pişirme aynı tencerede yapılır. Kıymanın kavrulduğu tencerenin, eklenen semizotu miktarına göre yeterince geniş olması gerekir. Semizotu ilk eklendiğinde hacimlidir ve tencereyi doldurur, ancak birkaç dakika içinde söner. Farklı boylarda tencereleri bir arada bulunduran bir tencere seti, yeşilliğin ilk hacmine uygun geniş bir tencere seçmeyi kolaylaştırır.
Kıymalı Semizotu Yemeği Malzemeleri
Dört kişilik bir porsiyon için:
Bir kilo semizotu
İki yüz elli gram orta yağlı kıyma
Bir adet kuru soğan
İki diş sarımsak
İki adet olgun domates
Bir yemek kaşığı domates salçası
İki yemek kaşığı pirinç
İki yemek kaşığı zeytinyağı
Yarım su bardağı sıcak su
Tuz, karabiber ve pul biber
Kıymalı Semizotu Yemeği Nasıl Yapılır?
Kıymayı Kavurmak
Zeytinyağı tencerede ısıtılır ve kıyma eklenir. Kıyma suyunu bırakır ve orta ateşte bu su tamamen çekilene kadar kavrulur. Tane tane ayrılan kıymaya ince doğranmış soğan eklenir. Soğan yumuşayınca ezilmiş sarımsak katılır ve kokusu çıkana kadar karıştırılır.
Domates Sosunu Hazırlamak
Salça eklenir ve bir iki dakika kavrulur. Domatesler rendelenir ya da kabukları soyulup ince doğranır. Daha pürüzsüz bir sos isteyenler domatesleri kabuklarıyla birlikte bir smoothie blender içinde birkaç saniye çeker. Bu yöntem rendeye göre daha hızlıdır ve domatesin tamamını değerlendirir. Domates tencereye eklenir, tuz, karabiber ve pul biberle tatlandırılır. Sos, domatesin suyu biraz çekilene kadar beş dakika kadar pişer.
Semizotunu Eklemek
Pirinç yıkanır ve sosa eklenir. Pirinç, semizotunun bıraktığı suyu çeker ve yemeğe kıvam verir. Pirinç yerine aynı miktarda bulgur da kullanılır.
Doğranmış semizotu tencereye alınır ve sosla nazikçe harmanlanır. Yarım su bardağı sıcak su eklenir. Bu ölçü az görünür, ancak semizotu birkaç dakika içinde kendi suyunu bırakır. Tencerenin kapağı kapatılır ve yemek kısık ateşte on beş ila yirmi dakika, pirinç yumuşayana kadar pişer. Pişirme sırasında bir iki kez karıştırılır.
Pişen yemek ocaktan alınır ve kapağı kapalı halde on dakika dinlendirilir. Bu sürede pirinç kalan suyu çeker ve yemek kıvamını bulur.
Kıymalı Semizotu Yemeğinin Yanına Ne Gider?
Kıymalı semizotu yemeğinin en bilinen eşlikçisi sarımsaklı yoğurttur. Yoğurt tabağa ayrı konur ya da yemeğin üzerine bir kaşık eklenir. Yoğurdun serinliği semizotunun ekşimsi tadını ve kıymalı sosu dengeler. Yemek sıcak servis edildiği gibi ılık da sevilir. Yaz aylarında ılık servis edilen semizotu, sıcak havada daha hafif bir sofra sunar.
Yanına bulgur pilavı ya da şehriyeli pirinç pilavı da yakışır. Bir dilim taze ekmek ise tabakta kalan sosu toplamak için yeterlidir. Kalabalık aile sofralarında yemek, pilav ve yoğurt aynı anda masaya gelir. Tencere yemeğinden pilav tabağına kadar aynı tasarımda buluşan bir 12 kişilik yemek takımı, geniş bir yaz sofrasını eksiksiz kurar.
Semizotunun Farklı Kullanımları
Kıymalı yemeğin dışında semizotu, mutfakta birçok farklı biçimde değerlendirilir. Zeytinyağlı semizotu, kıyma yerine yalnızca soğan ve domatesle hazırlanır ve soğuk servis edilir. Yoğurtlu semizotu salatası ise çiğ yaprakların sarımsaklı yoğurt ve zeytinyağıyla karıştırılmasıyla birkaç dakikada hazırlanır. Ege'de semizotu, börek içlerinde ve omletlerde de kullanılır.
Bu yemek ertesi gün de lezzetini korur. Buzdolabında iki gün saklanan semizotu yemeği, tekrar ısıtılırken bir iki kaşık sıcak suyla kıvamı açılarak servis edilir.
Akşam yemeğinin ardından ince belli bardakta demli bir çay, yaz akşamlarının alışılmış kapanışıdır. Balkonda ya da bahçede uzayan sohbetlere, misafirlere özenle hazırlanmış bir çay fincan takımı eşlik eder.
Yazın Hafif Tencere Yemeği
Kıymalı semizotu yemeği, mevsiminde bol ve uygun bulunan bir yeşilliği kısa sürede doyurucu bir tencere yemeğine dönüştürür. Semizotunu iyi temizlemek, suyu az tutmak ve yeşilliği en son ekleyip kısa pişirmek tarifin temelini oluşturur. Bu adımlara dikkat edildiğinde semizotu dağılmaz, sosu kendine çeker ve sofraya tazeliğini koruyarak gelir. Yaz boyunca birkaç kez tekrarlandığında, mevsim sebzeleri arasında kalıcı bir yer edinir.
