Kış aylarında pazarlar portakalla dolar ve somon da en sık pişirilen balıklar arasına girer. Portakal yatağında fırın somon bu iki mevsim lezzetini aynı kapta buluşturur. İnce dilimlenmiş portakallar fırın kabının tabanına dizilir, somon filetoları bu dilimlerin üzerine yerleşir. Fırında ısınan portakal suyunu ve kokusunu bırakır, somon ise bu buharın içinde yavaşça pişer. Üzerine sürülen ballı portakal sosu, filetonun yüzeyinde parlak bir kabuk oluşturur. Ortaya içi sulu, dışı hafif karamelize, ferah bir koku taşıyan bir tabak çıkar.

Portakal Yatağının Somona Kattıkları

Portakal yatağı bu tarifte yalnızca bir süsleme değildir. Dilimler, somonla fırın kabı arasında ince bir katman oluşturur. Bu katman, balığın tabanının kaba yapışmasını ve doğrudan ısıyla kurumasını önler. Portakal ısındıkça suyunu bırakır ve kabın içinde hafif bir buhar oluşur. Somon, bu buharın içinde pişerken suyunu kaybetmez.

Portakalın kokusu da pişirme boyunca filetoya geçer. Somonun yağlı dokusu ile portakalın tatlı ekşiliği birbirini dengeler. Bu yüzden portakal, somonla en sık eşleşen narenciyelerden biridir. Limonun keskinliğine göre daha yumuşak bir tat bırakır ve çocukların da sevdiği bir denge kurar.

Portakal Seçimi

Bu tarif için kabuğu ince, sulu ve tatlı portakallar tercih edilir. Kalın kabuklu portakalların beyaz zarı da kalındır ve fırında acı bir tat bırakır. Kan portakalı mevsimindeyse dilimlerden birkaçı onunla değiştirilir. Koyu kırmızı dilimler tabağa hem renk hem de hafif buruk bir tat katar.

Portakallar kabuğuyla birlikte dilimlendiği için iyice yıkanır. Kabuğun yüzeyindeki mumlu tabakayı almak için ılık suyun altında bir fırçayla ovulur.

Portakal Yatağında Fırın Somon Malzemeleri

Dört kişilik bir porsiyon için gereken malzemeler aşağıdadır.

Portakal Yatağında Fırın Somon Nasıl Yapılır

Portakal Yatağını Kurmak

Fırın iki yüz dereceye ısıtılır. Portakallardan ikisi kabuğuyla birlikte ince yuvarlak dilimler halinde kesilir. Dilimlerin çekirdekleri çıkarılır. İnce dilimler fırında yumuşar ve suyunu kolayca bırakır. Kalın dilimler ise sert kalır ve kabuğun acılığı daha belirgin hissedilir.

Dilimler fırın kabının tabanına, kenarları birbirinin üzerine hafifçe gelen bir sırayla dizilir. Yatağın, somon filetolarının tamamını taşıyan bir genişlikte olması gerekir. Somonun kenarları portakalın dışına taştığında o kısımlar kabın tabanına değer ve kurur. Filetoların altına rahatça sığan boyda, kenarları hafif yüksek bir fırın kabı, portakalın bıraktığı suyu kabın içinde tutar ve bu suyun somonun etrafında buhar oluşturmasını kolaylaştırır. Dilimlerin arasına birkaç dal biberiye yerleştirilir.

Ballı Portakal Sosunu Hazırlamak

Üçüncü portakalın kabuğu ince bir rendeyle rendelenir. Yalnızca turuncu kısım alınır, alttaki beyaz zar acı bir tat verir. Ardından portakalın suyu sıkılır.

Taze sıkılmış portakal suyu sosun kokusunu belirler. Elle sıkılan portakalda çekirdekler ve zar parçaları sosa karışır. Bir narenciye sıkacağı, portakalın suyunu çekirdeklerden ayırarak alır ve meyvenin suyunu tam olarak çıkarır.

Portakal suyu, rendelenmiş kabuk, bal, alkolsüz soya sosu, ezilmiş sarımsak ve zeytinyağı küçük bir kapta çırpılır. Bal, sosa hem tatlılık hem de fırında parlak bir kabuk bağlama özelliği kazandırır. Soya sosu ise portakalın tatlılığını tuzlu bir dengeyle tamamlar. Sofrada bir yaşından küçük bebek varsa onun porsiyonu balsız hazırlanır, çünkü bu yaş grubuna bal verilmez.

Somonu Yerleştirmek

Dondurulmuş somon kullanıldığında filetolar bir gece önceden buzdolabına alınır ve yavaşça çözdürülür. Tezgahta ya da sıcak suda çözdürülen balık dokusunu kaybeder. Somon filetoları kağıt havluyla kurulanır. Her iki yüzüne tuz ve karabiber serpilir. Filetolar derili yüzleri aşağıda olmak üzere portakal dilimlerinin üzerine yerleştirilir. Sosun yarısı bir fırçayla filetoların üst yüzüne ve yanlarına sürülür. Kalan sos, pişirmenin ortasında kullanılmak üzere ayrılır.

Pişirme Süresi

Portakal yatağında fırın somon, iki yüz derecelik fırında on beş ila on sekiz dakika pişer. Pişirmenin onuncu dakikasında kap fırından alınır ve kalan sos filetoların üzerine bir kez daha sürülür. Bu ikinci kat, somonun yüzeyinde parlak ve hafif karamelize bir kabuk oluşturur.

Somon pişince rengi açılır, eti yarı saydamlığını kaybeder ve çatalla bastırıldığında katmanlar halinde kolayca ayrılır. En kalın yerinin iç sıcaklığı altmış üç dereceye ulaşan somon güvenle tüketilir. Fazla pişen somon kurur ve yüzeyinde beyaz bir tabaka belirir. Bu yüzden fırından alınma anı kaçırılmaz.

Misafirden Önce Hazırlık

Davet akşamlarında portakal yatağında fırın somonun hazırlığının büyük kısmı önceden tamamlanır. Ballı portakal sosu bir gün önce hazırlanır ve ağzı kapalı bir kavanozda buzdolabında bekletilir. Portakal dilimleri ve fırın kabı ise birkaç saat önce kurulur, kabın üzeri streç filmle kapatılır. Misafirler geldiğinde yalnızca somon filetoları yatağa yerleştirilir, sos sürülür ve kap fırına verilir. Böylece ev sahibi mutfakta değil, sofrada vakit geçirir.

Portakallı Somonun Yanına

Portakal yatağında fırın somon, kendi suyunu taşıyan bir tabaktır. Fırın kabının dibinde kalan portakallı sos, servis sırasında somonun üzerine kaşıkla gezdirilir. Yanına sade bir pirinç pilavı ya da tereyağlı bulgur pilavı bu sosu çeker. Fırında bebek patates veya buharda pişmiş yeşil fasulye ise tabağı tamamlar.

Salata için roka ve marul yaprakları, birkaç portakal dilimi ve bir avuç ceviz içiyle harmanlanır. Salatada portakalın kullanılması, ana yemekle aynı tadı sofranın başka bir köşesine taşır.

Portakal Yerine Mandalina ya da Greyfurt

Aynı tarif farklı narenciyelerle de hazırlanır. Mandalina dilimleri portakala göre daha tatlı ve yumuşak bir yatak oluşturur. Greyfurt ise belirgin bir ekşilik ve hafif acılık verir. Greyfurtla hazırlanan sosa bal miktarı biraz artırılarak bu acılık dengelenir. Limon kullanıldığında ise somon daha keskin ve ferah bir tada bürünür.

Misafir Sofrasında Portakallı Somon

Portakal yatağında fırın somon, görüntüsüyle davet sofralarına yakışan bir tabaktır. Fırın kabından alınan filetolar, altlarındaki portakal dilimleriyle birlikte geniş bir tabağa aktarılır. Üzerine taze dereotu serpilir. Turuncu dilimler, somonun pembe rengi ve dereotunun yeşili sofrada belirgin bir görüntü oluşturur.

Kalabalık bir akşam yemeğinde balık tabakları, salata kaseleri ve tatlı tabakları aynı anda masaya gelir. Servis tabağından tatlı tabağına kadar aynı tasarımı paylaşan bir 12 kişilik yemek takımı, geniş bir davet sofrasını bir düzen içinde tutar. Karaca'nın yemek takımları arasında farklı kişi sayılarına göre hazırlanan setler bulunur.

Yemeğin ardından kısa ve yoğun bir kahve, portakalın tatlı ekşiliğini damakta ferah bir kapanışa bağlar. Bir espresso makinesi, misafirler sofradan kalkarken birkaç fincanı dakikalar içinde hazırlar.