Kelime kökeni Fransızca "jambon"dan (bacak/but) gelen bu ürün, teknik olarak hayvanın but kısmından elde edilen etin, özel yöntemlerle saklanabilir hale getirilmesidir. Dünya genelinde jambon denildiğinde akla gelen ilk şey domuzun arka bacağından yapılan bir et ürünüdür. Ancak bu tanım, coğrafyaya ve kültüre göre büyük değişiklik gösterir.

Türkiye gibi Müslüman nüfusun yoğun olduğu ülkelerde jambon, sadece bir üretim tekniğini ifade eder. Yani hayvanın but kısmındaki büyük parça etin, tuzlanması, baharatlanması, kürlenmesi (olgunlaştırılması) ve bazen de tütsülenmesi (füme edilmesi) işlemine tabi tutulmasıdır. Salamdan en büyük farkı; kıyma haline getirilip içine yağ karıştırılmaması, bütün bir et parçası (biftek yapısı korunarak) olarak işlenmesidir. Bu yüzden salamdan daha lifli, daha etsi ve daha az yağlı bir yapıya sahiptir.

Jambonun o kendine has pembe rengi ve yumuşak dokusu, "kürleme" adı verilen işlemden gelir. Et, tuza ve bazen şekere yatırılarak içindeki suyun bir kısmı çektirilir. Bu işlem hem etin bozulmasını engeller hem de lezzetini yoğunlaştırır.

Bazı jambon çeşitleri ise "fümeleme" işlemine tabi tutulur. Yani meşe, kayın gibi aromatik ağaçların talaş dumanında uzun süre bekletilerek pişirilir. Bu işlem ete o hafif isli, odunsu tadı verir. İşte markette gördüğünüz o pürüzsüz dilimler, bu sabırlı sürecin ürünüdür.

Markette hangisini seçeceğinize karar veremiyorsanız, damak tadınıza uygun olanı bulmak için şu ayrımlara dikkat edebilirsiniz:

Dana Jambon Özellikleri

Eğer kırmızı et seviyorsanız ve daha yoğun bir tat arıyorsanız tercihiniz dana jambon olmalı. Dokusu pastırmaya benzer ama çemeni yoktur ve çok daha yumuşaktır. Hafif tuzlu ve isli bir tadı vardır. Genellikle kahvaltılarda tek başına veya kaşar peyniriyle harika bir uyum yakalar.

Hindi ve Piliç Jambon (Daha Hafif Seçenekler)

Sporcuların ve diyet yapanların gözdesidir. Yağ oranı dana jambona göre çok daha düşüktür. Tadı daha nötr ve hafiftir. Özellikle sandviçlerde diğer malzemelerin (peynir, sos, sebze) tadını bastırmadan onlara eşlik eder. Hindi füme olarak da bilinen versiyonu, isli tadıyla oldukça lezzetlidir.

Sebzeli ve Çeşnili Jambonlar

Son yıllarda fıstıklı, karabiberli veya kırmızı biberli jambon çeşitleri de raflarda yerini aldı. Özellikle hindi jambonun sade tadını zenginleştirmek için içine eklenen bu çeşniler, farklı bir deneyim sunar.

Türk mutfağında "eti pişirmeden yeme" alışkanlığı pek olmadığı için, kullanıcılar jambonu paketten çıkarıp tavaya atma eğilimindedir. Oysa jambon, üretim aşamasında ısıl işlem görmüş veya kürlenerek pişmiş bir üründür.

Yani jambon çiğ yenir mi? sorusunun cevabı: Evet, jambon "Ready to Eat" (Yemeye Hazır) bir üründür. Paketi açıp doğrudan ekmeğinizin üzerine koyabilirsiniz. Aslında jambonun en lezzetli hali, soğuk sandviçlerdeki o taze ve serin halidir.

Ancak bu, pişirilemeyeceği anlamına gelmez.

Uyarı: Jambon yağsız ve narin bir ettir. Tavada sucuk gibi dakikalarca kızartırsanız kurur, sertleşir ve "talaş" gibi olur. Isıtmak istiyorsanız tavada sadece 10-15 saniye çevirmeniz yeterlidir.

Şarküteri reyonunda yan yana dizildiklerinde birbirlerine çok benzeseler de, jambon, salam ve pastırma aslında üretim tekniğinden lezzet profiline kadar siyahla beyaz kadar farklıdır. Hangi ürünü nerede kullanacağınızı bilmek, hazırladığınız sandviç veya tostun lezzetini zirveye taşır.

İşte bu üç şarküteri devini birbirinden ayıran temel özellikler:

1. Jambon: Bütün Etin En Saf Hali

Jambonu diğerlerinden ayıran en belirgin özellik, üretiminde etin yapısının bozulmamasıdır.

2. Salam: Baharatlı ve Yağlı Karışım

Salam, jambonun aksine bütün bir et parçası değildir.

3. Pastırma: Geleneksel ve Baskın Lezzet

Pastırma, Türk mutfağının en köklü ve en karakteristik ürünüdür. Jambon ve salamdan tamamen farklı bir kategoridedir.

Özetle: Hafif ve lifli bir et istiyorsanız jambon, baharatlı ve yumuşak bir karışım istiyorsanız salam, yoğun ve geleneksel bir tat arıyorsanız pastırma tercih etmelisiniz.

Sadece ekmek arası yapıp geçmeyin; jambonla mutfakta harikalar yaratabilirsiniz.

Kahvaltılarda ve Sandviçlerde Jambon Kullanımı

Klasik bir "Jambonlu Peynirli Sandviç" için; taze baget ekmeğinin içine hafif bir labne veya hardal sürün. Üzerine bolca marul, domates ve katlanmış dana jambon dilimleri ekleyin. Soğuk olarak tüketin.

Sabahları ise; muffin kalıplarının tabanına bir dilim jambon yerleştirip içine yumurta kırarak fırına verirseniz, harika "jambon çanakları" elde edersiniz.

Pizza ve Makarnalarda Jambon Dokunuşu

Kremalı makarnaların içine ince şeritler halinde kesilmiş hindi füme eklemek, yemeğe isli bir aroma katar. Ev yapımı pizzalarda ise jambonu fırına girmeden önce değil, pizza fırından çıktıktan hemen sonra, sıcakken üzerine eklerseniz yumuşaklığını korur.

Jambon, koruyucu madde içerse de hassas bir üründür.

Bozulduğu Nasıl Anlaşılır?

Jambonun yüzeyi yapış yapış (sümüksü) bir hal aldıysa, rengi grileşmeye başladıysa veya ekşi bir maya kokusu yayıyorsa kesinlikle tüketilmemelidir.

Jambon sağlıklı mı?

Protein oranı yüksek, yağ oranı (özellikle hindi ve piliçte) düşüktür. Ancak işlenmiş bir et ürünü olduğu için tuz oranı yüksektir. Dengeli tüketildiğinde besleyici bir kahvaltı alternatiftir.

Diyet yaparken jambon yenir mi?

Evet, özellikle hindi jambon ve hindi füme, düşük kalorisi ve yüksek tokluk hissi vermesi nedeniyle diyet listelerinin vazgeçilmezidir.

Jambon kızartılır mı?

Evet, çok az tereyağında hafifçe çevrilebilir. İngiliz kahvaltılarında olduğu gibi yumurtanın yanında sıcak servis edilebilir.

Füme et ile jambon aynı şey mi?

Her jambon füme (isli) değildir, bazıları sadece haşlanarak pişirilir. Ancak Türkiye'de satılan jambonların büyük bir kısmı hafifçe tütsülenmiştir.