İsveç'te çilek mevsimi kültürel bir kutlamayla iç içe geçer. Her yılın en uzun günü olan Midsommar'da (yaz gündönümü) sofralar bu pasta etrafında kurulur. Jordgubbstarta, tam anlamıyla "çilek pastası" demektir ve İsveçlilerin bu mevsime verdikleri değerin lezzetli bir simgesine dönüşmüştür. Görünüşü sade, tadı ise bu sadeliğin çok ötesindedir. Pamuk gibi yumuşak pandispanya katları, sıkı çırpılmış krema ve olgunlaşmış çileklerin bir araya gelişi, fondansız, tereyağlı kremasız, hiçbir süslemenin arkasına saklanmadan doğrudan kendini gösteren bir pastayı ortaya çıkarır. Bu yazıda Jordgubbstarta'nın İsveç kültüründeki yerini, tarifini ve her katmanın nasıl doğru hazırlandığını adım adım ele alırız.

Midsommar ve Jordgubbstarta

İsveç'te Midsommar kutlaması yılın en önemli toplumsal etkinlikleri arasındadır. İnsanlar bu gün çiçek çelengi takar, geleneksel danslar yapar ve masa etrafında bir araya gelir. Sofranın baş köşesi ise çilek pastasına ayrılır.

Bu geleneğin gücü çok büyük ölçüde zamanlamadan gelir. İsveç'in kuzey coğrafyasında çilek mevsimi kısa ve yoğundur. Haziran sonu ile Temmuz başı, çileklerin tam olgunlaşma dönemidir. Midsommar tam da bu döneme denk gelir. Dolayısıyla taze çileklerle yapılan bu pasta bir tesadüf değil, doğal döngünün sofradaki yansımasıdır.

Jordgubbstarta günümüzde İsveç'in her mutfağında yapılan bir tarife dönüşmüştür. Kutlamalar, doğum günleri, mezuniyet yemekleri, her özel an bu pastanın etrafında şekillenir.

Pastanın Bileşenleri ve Denge

Jordgubbstarta'nın büyüsü bileşenler arasındaki dengede yatar. Üç temel unsur vardır ve üçü de aynı derecede önemlidir. Bu katmanları doğru hazırlamak için iyi bir el mikseri hem pandispanya hem krema aşamasında belirleyici ekipman olarak öne çıkar.

Pandispanya: Hafif, havadar ve nemli olmalıdır. Bu pasta için klasik ağır kekler ya da tereyağlı pandispanya tercih edilmez. Yumurta sarısı ve beyazı ayrı çırpılıp birleştirilen İsveç pandispanyası (sockerkaka) çok daha hafif bir doku verir. Unun az tutulması ve havanın korunması bu katmanın kalitesini belirler.

Krema: Tam yağlı krema sıkı ama parlak bir kıvama çırpılır. Çok sert çırpılırsa yağlı ve granüllü bir hal alır. Şeker miktarı da önemlidir. Fazla şeker krem yoğunlukta iyi dursa da pastanın taze ve hafif karakterini bastırır.

Çilek: Olgun ama sert çilek seçimi kritiktir. Çok yumuşak çilek pastanın içinden suyunu bırakır ve katmanlar ıslanır. Taze ve parlak çilek hem görsel hem tat açısından en iyi sonucu verir.

Malzemeler (8-10 Kişilik)

Hazırlanışı

• Fırını 175 dereceye ısıtın. Yumurta sarıları ve şekerin yarısını mikserle açık sarı, kabarık ve akıcı kıvama gelene kadar çırpın. Ayrı temiz bir kapta yumurta beyazlarını kalan şekerle sert mereng kıvamına çırpın.
• Sarı karışıma elenen un, nişasta ve kabartma tozunu ekleyin, spatulayla yavaşça karıştırın. Ardından merengi üçe bölüp ekleyin, her seferinde alttan üste çevirerek katlayın. Hava kaybetmemek için hızlı karıştırmaktan kaçının.
• Yağlanmış ve unlanmış yuvarlak bir kek kalıbına dökün. 25-30 dakika, kürdan temiz çıkana kadar pişirin. Tamamen soğuyana kadar bekleyin.
• 

• Mikser yardımıyla krema orta-sert kıvama çırpılır. Pudra şekeri ve vanilya eklenerek birkaç saniye daha karıştırılır.

• Soğuyan pandispanyayı keskin bir bıçak ile iki ya da üç eşit kata bölün. Her katmanın eşit kalınlıkta olması hem görsel hem de tat dengesi açısından önemlidir.
• Alt kata önce hafifçe reçel sürün, ardından çilek maceresinden birkaç kaşık dökün. Krema sürün ve dilimlenmiş çilekleri yerleştirin. Üst katı koyun, aynı işlemi tekrarlayın. En üst katı kremasız bırakın, yalnızca süsleme için kullanılacaktır.
• Son olarak pastanın üstünü ve kenarlarını kalan krema ile kaplayın. Taze ve bütün çilekleri üzerine güzelce yerleştirin. Arzu edilirse çilek dilimleriyle kenarları da süsleyin. Buzdolabında en az 1 saat dinlendirip servis edin.

Püf Noktaları

İsveç'ten Türk Sofrasına

Jordgubbstarta İsveç'in yaz sofrasına özgü görünse de temel malzemeleriyle Türkiye mutfağına son derece kolay adapte olur. Çilekler yaz aylarında bol ve taze bulunur. Pandispanya tekniği evrenseldir. Bu pasta hem bir tarif hem de o köklü Midsommar duygusunu sofranıza taşımanın en lezzetli yoludur.