Dondurma denilince çoğunlukla vanilya, çikolata ya da çilek akla gelir. Oysa dünya, bu basit formülün çok ötesine geçen yüzlerce farklı dondurma versiyonuna ev sahipliği yapar. Bazıları alışılmadık malzemeler içerir, bazıları sıradan bir tatlıyı başlı başına bir deneyime dönüştüren sunum teknikleriyle öne çıkar, bazıları ise içinde bulunduğu kültürle o kadar derin bir bağ taşır ki bir ülkeyi anlatmanın en lezzetli yolu haline gelir. Bu yazıda dünyanın dört bir yanından ilgi çekici, şaşırtıcı ve kimi zaman tuhaf dondurma çeşitlerini bir araya getiririz.

Türkiye: Uzayan ve Direnen Maraş Dondurması

Türk dondurması uluslararası arenada en tanınan özgün çeşitlerden biridir. Bu dondurma, özel bir sofra kültürünün parçasıdır ve sunum biçimiyle de tüketildiği an kadar anlam taşır. Kahramanmaraş'a özgü bu dondurmanın iki ayırt edici özelliği vardır: elastik bir dokusu ve yavaş erimesi. Bu iki özellik iki özel malzemeden kaynaklanır - salep ve menengiç sakızı. Salep, orkide yumrularından elde edilen bir un türüdür ve dondurmanın hem kıvamını hem de uzayan yapısını belirler. Menengiç sakızı ise çam sakızına benzeyen reçineli bir katkıdır.

Maraş dondurması geleneksel satıcıların elinde bir gösteri nesnesine dönüşür. Uzun çubukla döndürülen, ters çevrilen, maskeyle sunulan bu dondurma alışverişi bir performansı da beraberinde getirir. Çubukta tutunup uzayan dokusu, ağızda hissedilen farklı direnci ve sıradan dondurmayla kıyaslandığında çok daha uzun süre erimeye karşı koyması bu çeşidi küresel ölçekte eşsiz kılar.

Japonya: Lezzette Hiçbir Sınır Yok

Japonya dondurma söz konusu olduğunda hayal gücünün neredeyse hiçbir sınırla karşılaşmadığı bir coğrafyayı temsil eder. Matcha dondurması Japonya'nın dünyaya en yaygın biçimde ihraç ettiği tatlardan biridir. Yeşil çayın acımsı tonu kremanın yağlılığıyla dengelenince Batı damağına alışılmadık ama davet edici bir tat profili ortaya çıkar.

Ama bunun çok ötesinde çeşitler de var. Wasabi dondurması, soya sosu dondurması, miso dondurması ve hatta balık dondurması Japonya'nın çeşitli bölgelerinde bulunabilir. Kare balığı aromalı soft serve, deniz yosunu tozu ile servis edilen dondurmalar ya da japon mürekkebi (sumi) ile siyaha boyanan top çikolatalı dondurma bunların yalnızca bir kısmı. Japonya'da dondurma vitrinleri birer gastronomik deney alanına benzer.

Tayland: Ruloyla Başka Bir Boyut

Tayland'da "rolled ice cream" ya da "stir-fry ice cream" adıyla bilinen bir teknik son yıllarda dünya genelinde de popülerlik kazandı. Ama bu teknik aslında yıllardır Tayland sokaklarında uygulanır.

Çok soğuk bir metal yüzey üzerine dökülen sıvı dondurma tabanı spatulalarla hızlı hareketlerle yayılır, karıştırılır ve donması beklenir. Ardından rulo şeklinde kıvrılarak geniş bir servis tabağı ya da kaseye yerleştirilir. Üzerine meyve, krema ya da şurup eklenir ve servis edilir. Bu yöntemin en çekici tarafı izlenebilir olmasıdır: müşteri dondurmasının yapılışını başından sonuna kadar takip eder.

İran: Bastani ve Safranın Kendine Özgü Lezzeti

İran'a özgü bastani, dünyada safranla yapılan en tanınmış dondurma çeşitleri arasında yer alır. Safran, gülsuyu ve dövülmüş antep fıstığı bu dondurmanın temel bileşenleridir. Menengiç sakızı da kimi tarifde bastaniye girilir ve karakteristik bir doku kazandırır.

Bastani geleneksel olarak iki wafer arasında sandviç biçimde ya da semaverden çay ile birlikte servis edilir. Buz gibi soğuk bastani ve sıcak çayın bir arada sunulması İranlı sofra kültüründe köklü bir yer tutar. Safranın baskın aroması ve gül suyunun hafif çiçeksi tonu bu dondurmanın tat profilini çoğu Batılı çeşitten belirgin biçimde ayırır.

Filipinler: Ekmek Arasında Dondurma

Filipinler'de dondurma satıcılarının elinden çıkan "sorbetes" çeşidi, önce malzemesiyle şaşırtır. Sorbetes'in büyük bölümü inek sütü yerine hindistan cevizi sütü ya da tat meyvesi sütüyle yapılır. Bu tercih iklim ve yerel üretim koşullarıyla doğrudan bağlantılıdır.

Daha da ilginç olan sunum biçimidir. Sorbetes çoğunlukla wafer külahında değil, ufak bir ekmek içinde sunulur. "Pan de sal" adı verilen bu hafif tuzlu ekmek, tatlı-tuzlu dengesini alışılmadık bir biçimde kurar. Şişlerde taşınan renkli arabalardan satılan sorbetes, Filipin sokaklarının vazgeçilmez görüntülerinden biridir.

Meksika: Chamoyada ve Baharatlı Sürpriz

Meksika'da dondurma sıklıkla ekşi, tuzlu ve acı bileşenlerle buluşur. "Chamoyada" bu kombinasyonun en çarpıcı örneğidir. Mango ya da diğer meyvelerden yapılan dondurma veya granizaya chamoy sosu dökülür, üzerine pul biber serpilir ve tuz eklenir. İlk lokmada birden fazla tat eş zamanlı gelir.

Meksika'da dondurma standlarında görmeye alışkın olunmayan başka kombinasyonlar da mevcuttur: tamarind sosuyla servis edilen limon dondurması, acı biberle tatlandırılmış çikolata topu ya da tuz ve limonla sunulan karıştırılmış meyve dondurmaları bunların arasında sayılabilir.

Hindistan: Kulfi ve Zaman

Hindistan'ın geleneksel dondurması kulfi, batılı dondurmasından tempo olarak bile ayrılır. Kulfi hava karıştırılarak değil, sıkıştırılarak üretilir. Bu nedenle çok daha yoğun, kremamsı ve ağzı dolduran bir doku sunar. Ayrıca geleneksel dondurmalara kıyasla çok daha yavaş erir.

Kakule, gülsuyu, antep fıstığı ve safran kulfinin en yaygın aromaları arasındadır. Hindistan'da kulfi genellikle konik metal kaplarda dondurulur, servis sırasında bu kaplar açılır ve kalıp biçimindeki kulfi bir kase ya da tabakta sunulur. Bazen ek olarak tatlı erişteler ya da meyve şurubu ile servis edilir.

Evde Farklı Ülkelerin Dondurmasını Denemek

Bu çeşitlerin bir kısmı evde de hazırlanabilir. Özellikle kıvamı daha pürüzsüz ve dengeli olan tarifler için dondurma makinesi kullanmak hazırlık sürecini kolaylaştırırken daha profesyonel sonuçlar elde etmeye yardımcı olabilir. İranlı bastani için süt, safran, gülsuyu ve antep fıstığı yeterlidir. Hint kulfisi için ise sıkıştırma teknolojisi gerekmez.

Evde yapılan dondurmaları servis ederken doğru kap seçimi deneyimi tamamlar. Farklı çeşitlerden birer top koyarak evde mini bir dondurma tatım sofrası kurmak hem pratik hem de görsel açıdan tatmin edicidir. Servis için seçilen şık bir dondurma kasesi sunumu tamamlar. Dışarıda tüketilecek dondurma için ise iyi yalıtımlı bir termos hazırlanan dondurmanın erimeye karşı direnmesini sağlar. Piknik sepeti içinde taşınan ev yapımı bir kulfi ya da bastani, aslında oldukça yakın olan küresel dondurma kültürünü sofranıza taşımanın en eğlenceli yolu olur.

Dünyanın dondurmaları birbirinden ne kadar farklı görünse de hepsinin ortak paydası aynıdır: sıcakta soğuk bir şeyler yemenin verdiği o anlık ama unutulmaz keyif.