Pizza, temelde hamur, domates sosu ve peynirden oluşan basit bir formüle dayanmasına rağmen, kullanılan malzemelerin uyumu, hamurun kalınlığı ve pişirme teknikleriyle dünya genelinde sayısız varyasyona ayrılır. İtalya'nın yerel bir lezzeti olarak başlayıp global bir fenomene dönüşen pizza, her kültürde farklı yorumlanmış olsa da, klasikler her zaman yerini korur. İster Napoli usulü ince kenarlı, ister Amerikan tarzı bol malzemeli olsun; pizza çeşitleri damak tadına göre özelleştirilebilir geniş bir yelpaze sunar.

En popüler pizza çeşitleri şunlardır:

Pizzanın en saf ve klasik hali olarak kabul edilen Margherita, adını İtalya Kraliçesi Margherita'dan alır. Bu pizzanın sırrı sadeliğinde ve kullanılan malzemelerin kalitesinde yatar. İnce açılmış hamur üzerine, asiditesi dengeli bir domates sosu (genellikle San Marzano domateslerinden), taze mozzarella peyniri ve pişmeye yakın veya fırından çıktıktan sonra eklenen taze fesleğen yaprakları konulur.

Hazırlanışındaki en önemli detay, fırının çok yüksek sıcaklıkta olmasıdır; böylece hamur hızla kabarır ve kenarları hafifçe yanık bir lezzet alır. Üzerine gezdirilen sızma zeytinyağı ile servis edilir. Malzeme az olduğu için domatesin ve peynirin lezzeti doğrudan hissedilir, bu yüzden gerçek bir pizza deneyimi için en iyi başlangıç noktasıdır.

Özellikle Amerikan pizza kültürünün simgesi haline gelen Pepperoni, dünyada sipariş edilme rekorları kıran bir çeşittir. Temelinde klasik domates sosu ve bol miktarda rendelenmiş mozzarella peyniri bulunur. Üzerine ise ince dilimlenmiş, hafif acı ve bol baharatlı bir tür salam olan "pepperoni" dilimleri dizilir.

Fırına girdiğinde pepperonilerin kenarları kıvrılarak hafifçe çukurlaşır ve içindeki baharatlı yağ pizzanın üzerine yayılır. Bu yağ, erimiş peynirle birleşerek pizzaya karakteristik, hafif isli ve baharatlı lezzetini verir. Genellikle başka bir sebze veya ek malzeme kullanılmaz, odak noktası tamamen etin çıtırlığı ve peynirin yumuşaklığı arasındaki uyumdur.

Karışık pizza, "ne yiyeceğine karar veremeyenler" veya "her şeyden biraz olsun" diyenler için ideal, oldukça doyurucu bir seçenektir. Tabanında yine domates sosu ve mozzarella peyniri bulunur ancak asıl olay üzerindeki malzeme çeşitliliğidir. Genellikle sucuk, salam, sosis, mantar, yeşil biber, soğan, mısır ve siyah zeytin gibi malzemelerin hepsi bir arada kullanılır.

Bu pizzanın hazırlanışındaki püf noktası, malzemelerin suyunu salıp hamuru yumuşatmasını engellemektir. Bu yüzden sebzeler ve et ürünleri hamurun üzerine dengeli bir şekilde yayılır ve pişme süresi diğer pizzalara göre biraz daha uzun olabilir. Her ısırıkta farklı bir doku ve tat sunduğu için özellikle kalabalık grupların en çok tercih ettiği çeşitlerden biridir.

Peynir tutkunları için özel olarak tasarlanan bu pizza, adından da anlaşılacağı üzere dört farklı peynirin zengin uyumunu sunar. Genellikle domates sosu kullanılmadan (Pizza Bianca) veya çok az sürülerek yapılır ki peynirlerin tadı baskın kalsın. Standart karışımda; tabanda iyi eriyen mozzarella, keskin ve küflü tadıyla gorgonzola, tuzlu ve sert yapısıyla parmesan ve fındıksı aromasıyla fontina (veya emmental) peynirleri kullanılır.

Hazırlanışındaki en büyük incelik, peynirlerin oranını doğru ayarlamaktır. Gorgonzola gibi baskın tatlar, mozzarella gibi daha nötr peynirlerle dengelenir. Fırında pişerken bu peynirler birbirine karışarak kremsi, yoğun ve aromatik bir katman oluşturur. Genellikle taze çekilmiş karabiber veya ceviz içi ile son dokunuş yapılarak servis edilir.

Sadelikten hoşlanan ama Margherita’dan biraz daha topraksı ve yoğun bir lezzet arayanların tercihidir. Temel olarak domates sosu ve mozzarella peyniri üzerine ince dilimlenmiş mantarların eklenmesiyle hazırlanır. Genellikle kültür mantarı kullanılsa da, porçini veya kestane mantarı gibi daha aromatik türlerle lezzeti katlanabilir.

Bu pizzanın hazırlanışındaki kilit nokta, mantarların fırında suyunu salıp hamuru ıslatmasını engellemektir. Bu yüzden mantarlar ince dilimlenir ve yüksek ısıda pişirilir. Piştikten sonra üzerine gezdirilen sarımsaklı zeytinyağı veya taze kekik, mantarın o doğal lezzetini mükemmel bir şekilde ortaya çıkarır. Et ürünü içermemesine rağmen sunduğu "umami" tadıyla oldukça doyurucudur.

Et ürünleri tüketmeyenler veya daha hafif ve taze bir öğün arayanlar için bir renk cümbüşü sunan pizzadır. Domates sosu ve peynir tabanının üzerine mevsimin en taze sebzeleri dizilir. Klasik bir vejetaryen pizzada genellikle renkli dolmalık biberler, kırmızı soğan, mantar, mısır, siyah zeytin ve kiraz domatesler bulunur; bazen brokoli veya ıspanak gibi yeşillikler de eklenir.

Hazırlarken sebzelerin kesim boyutları önemlidir; hepsi aynı anda pişebilecek büyüklükte doğranmalıdır. Amaç, sebzelerin tamamen ölmesi değil, hafif diri kalarak çıtırlığını korumasıdır. Fırından çıktıktan sonra üzerine eklenen roka veya fesleğen gibi taze otlar, pizzaya ferahlatıcı bir bitiş sağlar.

Geleneksel İtalyan pizzasına modern ve Amerikanvari bir dokunuş olan bu çeşit, tatlı ve isli lezzetleri sevenlerin favorisidir. Bu pizzanın en belirgin özelliği, taban sosunda klasik domates sosunun yerine (veya onunla karıştırılarak) barbekü sosunun kullanılmasıdır. Üzerine küp küp doğranmış veya didiklenmiş ızgara tavuk parçaları, kırmızı soğan halkaları ve mozzarella peyniri eklenir; bazen mısır veya renkli biberlerle lezzet zenginleştirilir.

Hazırlanışında barbekü sosunun fırın ısısıyla karamelize olması kilit noktadır; bu sosa hafif yanık ve yoğun bir tat katar. Kırmızı soğanlar fırında tatlılaşırken, tavuklar sosla bütünleşir. Genellikle fırından çıktıktan sonra üzerine kıyılmış taze maydanoz veya kişniş serpilerek servis edilir, bu da yoğun sosa ferah bir denge sağlar.

Pizza dünyasının en tartışmalı konusu olsa da, "Hawaii", tatlı ve tuzlu zıtlığını seven büyük bir kitle tarafından çok sevilir. Temeli yine klasik domates sosu ve mozzarella peynirine dayanır. Ancak onu diğerlerinden ayıran, üzerine eklenen ince dilim jambon (veya füme et) ve ananas parçalarıdır.

Bu pizzanın sırrı, ananasın asiditesi ve şekeri ile jambonun tuzlu tadının yarattığı dengededir. Hazırlarken ananasların suyunun iyice süzülmesi önemlidir, aksi takdirde hamuru ıslatıp yumuşatabilirler. Fırında piştiğinde jambonların kenarları çıtırlaşır, ananaslar ise hafifçe közlenerek daha yoğun bir aroma kazanır.

Pizzanın en eski ve en köklü atası kabul edilen Marinara, aslında "denizci usulü" anlamına gelir ve tarihsel olarak uzun deniz yolculuklarında malzemelerin dayanıklılığı nedeniyle tercih edilmiştir. Bu pizzada peynir bulunmaz; lezzet tamamen hamurun kalitesine, domates sosuna, ince dilimlenmiş sarımsağa, kurutulmuş kekiğe ve bol zeytinyağına emanettir.

Peynirsiz olduğu için kuru sanılsa da, bol domates sosu ve zeytinyağı sayesinde oldukça sulu ve aromatik bir yapıdadır. Hazırlarken sarımsakların yanmaması ama aromasını yağa bırakması hedeflenir. Hafifliği nedeniyle hem vegan beslenenler hem de laktoz hassasiyeti olanlar için mükemmel bir seçenektir; hamurun ve domatesin gerçek tadını almak isteyen gurmelerin de sıkça tercihidir.

Adını İtalyanca "şeytan" kelimesinden alan Diavola, acı ve baharatlı lezzetlerden hoşlananlar için özel olarak tasarlanmıştır. Temeli standart bir pizzaya benzese de, karakterini üzerine eklenen acı kırmızı biber parçaları (taze veya pul biber) ve baharatlı sosis veya salam dilimlerinden alır. Domates sosunun asiditesi ve mozzarella peynirinin yağı, biberlerin yakıcılığıyla birleştiğinde iştah açıcı bir denge oluşur.

Hazırlanışında dikkat edilen nokta, acının pizzanın tadını tamamen bastırmaması, aksine her lokmada hissedilen tatlı bir yakıcılık sunmasıdır. Fırından çıktığında üzerine sürülen acı zeytinyağı ile servis edilebilir. Özellikle kış aylarında veya soğuk içeceklerin yanında tercih edilen, yedikçe ısıtan bir klasiktir.

Napoli pizzası, tat profili olarak oldukça keskin, tuzlu ve baskın karakterli bir çeşittir ve genellikle "gurme damaklar" için olduğu söylenir. Klasik domates sosu tabanı üzerine ançuez (hamsi filetosu), kapari tomurcukları, siyah zeytin ve kekik eklenerek hazırlanır. Bu pizzada mozzarella peyniri ya çok az kullanılır ya da hiç kullanılmaz; çünkü başrol ançuezin yoğun deniz tuzundadır.

Hazırlanışında malzemelerin dozajı kritiktir; ançuez ve kapari zaten tuzlu olduğu için ekstra tuz eklenmez. Yüksek ısıda pişen hamur, bu yoğun malzemelerle bütünleşir. İlk kez deneyenler için tadı biraz ağır gelebilir ancak İtalyan mutfağının en köklü ve karakteristik lezzetlerinden biri olarak kabul edilir.

İtalyan kıyılarının ferahlığını sofraya taşıyan bu pizza, deniz ürünleri tutkunları için bir şölendir. Domates soslu tabanın üzerine karides, midye, kalamar halkaları ve bazen kum midyesi gibi çeşitli deniz mahsulleri dizilir. İtalyan geleneğinde, deniz ürünlerinin hassas tadını gölgelememesi için bu pizzada genellikle peynir kullanılmaz veya çok az serpilir.

Hazırlanışındaki en büyük püf noktası, deniz ürünlerinin lastik gibi sertleşmemesi için pişirme süresinin çok iyi ayarlanmasıdır. Genellikle bol sarımsak ve maydanoz ile çeşnilendirilen sos, deniz ürünleriyle fırında pişerken harika bir aroma yayar. Servis öncesi üzerine sıkılan birkaç damla limon suyu, lezzeti zirveye taşır.

Görünümüyle diğer pizzalardan tamamen ayrılan Calzone, aslında "katlanmış pizza"dır. Pizza hamuru standart şekilde açılır, malzemeler (genellikle ricotta peyniri, mozzarella, jambon veya salam) hamurun bir yarısına yerleştirilir ve diğer yarısı üzerine kapatılarak kenarları sıkıca kapatılır. Yarım ay şeklindeki bu hamur, dev bir poğaçayı andırır.

Bu yöntemin en büyük farkı pişirme tekniğidir; malzemeler kapalı hamurun içinde kendi buharıyla pişer. Bu sayede iç harç inanılmaz derecede sulu ve yumuşak kalırken, dış hamur çıtır çıtır olur. Domates sosu bazen içine konulsa da, geleneksel olarak yanında sıcak bir sos kasesiyle servis edilir veya fırına girmeden hemen önce üzerine sürülür.