Türkiye, dünya incir üretiminde lider konumda bulunuyor ve bu başarıyı topraklarında yetişen onlarca farklı türe borçlu. Ege'nin güneşiyle ballanan kurutmalık türlerden Marmara'nın serinliğini taşıyan sofralık türlere kadar her incir çeşidi kendi karakteristik özelliklerini yansıtıyor.

En çok bilinen ve tüketilen incir çeşitleri şunlardır

Türkiye'nin dünya çapında en çok tanınan ve ihracatı en yüksek olan kurutmalık incir türüdür. Özellikle Aydın ve İzmir havzasının mikro ikliminde mükemmel bir uyum yakalayan bu meyve, incecik açık sarı kabuğu ve yoğun ballı iç yapısıyla dikkat çeker. Çekirdekleri son derece küçük olduğu için yerken ağızda rahatsız edici bir his bırakmaz.

Ağaç dalında olgunlaşma süreci tamamlandığında meyvenin dış yüzeyinde ince çatlaklar oluşur ve içindeki doğal şeker dışarı doğru hafifçe sızmaya başlar. Bu sızıntı, meyvenin hasat edilme zamanının geldiğini gösteren en doğal işarettir. Toplanan meyveler özel kerevitler üzerinde güneşte kurumaya bırakılarak o meşhur altın sarısı rengine kavuşur.

Kurutulmaya en elverişli tür olmasının temel sebebi, bünyesinde barındırdığı yüksek kuru madde ve şeker oranıdır. Taze olarak tüketildiğinde de oldukça tatlı ve ferahlatıcı bir his verse de, asıl ekonomik ve kültürel değerini kurutulmuş formuyla kazanır.

Sofralık incir denildiğinde hem yurt içinde hem de global pazarda akla ilk gelen efsanevi türdür. Koyu mor, bazı bölgelerde neredeyse siyaha çalan gösterişli rengi ve oldukça iri meyve yapısıyla tezgahlarda hemen göze çarpar.

Dış kabuğu diğer türlere kıyasla daha kalın ve dayanıklıdır. Bu fiziksel özelliği sayesinde hasat sonrası taşıma ve nakliye süreçlerinde formunu mükemmel şekilde koruyarak uzak ülkelere kadar tazeliğini yitirmeden ulaşabilir.

Meyvenin iç kısmını kestiğinizde sizi canlı, koyu kırmızı renkte ve oldukça etli bir doku karşılar. Tatlılık oranı Sarılop kadar bayıcı değildir, daha çok taze tüketime uygun dengeli ve asil bir aromaya sahiptir.

Genellikle Marmara Bölgesi'nin esintili yamaçlarında en yüksek verimi veren bu ağaçlar, geniş yaprakları ve güçlü gövdeleriyle de bilinir. Mevsimi geldiğinde sabahın erken saatlerinde çiğ düşmeden toplanması, meyvenin kalitesini koruması açısından büyük önem taşır.

İzmir ve çevresine has, adını minik bir su testisini andıran zarif ve uzun saplı formundan alan son derece özel bir lezzettir. Kabuğu o kadar ince ve narindir ki, meyveyi dalından koparırken bile kabuğun soyulmaya başladığını görebilirsiniz. Ege halkı arasında ballı bardacık adıyla anılan bu tür, pazar tezgahlarına düştüğü an tükenmesiyle ünlüdür.

Son derece kısa bir raf ömrüne sahip olduğu için uzun yola veya bekletilmeye hiç uygun değildir, bu nedenle genellikle yetiştiği gün yerel pazarlarda tüketilmek zorundadır. İçi açık pembe tonlarında olup, yenildiğinde ağızda adeta eriyen, su oranı yüksek ve inanılmaz derecede ferahlatıcı bir aroması vardır.

Görsel olarak Bursa siyahını andırsa da Ege Bölgesi'nin sıcak ve kurak iklim şartlarında yetiştiği için kendine has çok farklı bir karakter geliştirmiştir. Kabuk rengi morun en derin tonlarını yansıtırken, iç kısmı koyu kırmızı ve son derece dolgundur.

Bu türün en belirgin özelliği, hem sofralık taze tüketim için mükemmel bir lezzet sunması hem de doğru teknikler uygulandığında kurutmalık olarak da değerlendirilebilmesidir. Özellikle yöre halkı bu meyveyi iplere dizerek güneşte kurutma yoluna sıkça başvurur.

Ağaçları sıcağa ve neme karşı oldukça dirençlidir. Meyvenin şeker oranı taze tüketim için ideal dengede olup, iri cüssesiyle bir veya iki adet yendiğinde bile tokluk hissi yaratır.

İsmini tamamen fiziksel görünümünden, minyatür bir patlıcanı andıran uzun oval yapısından ve koyu mor renginden alır. Kabuğu dışarıdan bakıldığında kalın gibi dursa da aslında oldukça yumuşak ve kolay soyulabilir bir formdadır.

İç dolgusu muazzam derecede fazladır ve kesildiğinde etli yapısı hemen dikkat çeker. Yüksek su oranı sayesinde yaz aylarının en sıcak günlerinde buzdolabında soğutularak tüketildiğinde inanılmaz serinletici bir etki yaratır.

Marmara Bölgesi'nde, özellikle de İstanbul ve çevresinde eski bahçelerde sıkça rastlanan, halk arasında İstanbul inciri olarak da anılan nostaljik bir türdür. Meyveleri orta veya ortadan biraz daha büyük boylarda olup, dış rengi sarı ile açık yeşil arasında değişkenlik gösterir.

Kabuğu çok incedir ve güneşi fazla gören kısımlarında hafif pembemsi hareler oluşur. İçi ise şaşırtıcı derecede canlı bir kırmızı renge ve sulu, yumuşak bir dokuya sahiptir.

Şeker oranı Ege incirlerine göre bir tık daha düşük olduğu için ağzı yormadan çok sayıda tüketilebilme imkanı sunar. Ağaçları oldukça hızlı büyür ve geniş gölgelik alanlar yaratır.

Adından da anlaşılabileceği gibi meyve tam olgunluğa ulaştığında bile dış kabuğu yeşil kalmaya devam eder ve mevsimin en son hasat edilen ürünleri arasında yer alır. Dışarıdan bakıldığında ham gibi görünse de, meyveyi ikiye ayırdığınızda içinin koyu kırmızı, şuruplu ve olgun yapısı sizi şaşırtır.

Diğer incir türlerinin hasadı bitip tezgahlardan çekildiği sonbahara doğru olgunlaşması, onu pazarda çok değerli kılar. Hafif kalın kabuğu sayesinde dayanıklı bir yapıya sahiptir ve hem sofralık hem de kurutmalık olarak kullanılabilir.

Yeşil güz ile aynı dönemlerde, havaların hafiften serinlemeye başladığı sonbahar başlangıcında olgunlaşan, dışı alacalı mor renkli ve orta boylu bir çeşittir. Özellikle Ege ve Akdeniz kırsalında evlerin bahçelerinde hobi amaçlı dikimi çok yaygındır.

İç dokusu adeta kıvamlı bir jöleyi andırır ve tatlılık oranı oldukça yüksektir. Verimli bir ağaç yapısına sahip olduğu için dalında çok sayıda meyve barındırır ve sonbahar güneşinde yavaş yavaş ballanarak aromasını zirveye taşır.

Ege Bölgesi'nin yüksek rakımlı yaylalarında ve dağ köylerinde yetişen, Sarılop türüne alternatif olarak görülen son derece kaliteli bir kurutmalık çeşittir. Meyveleri oldukça iri, yuvarlak ve açık sarı renklidir.

İklimin gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkından dolayı yavaş yavaş olgunlaşır, bu da içindeki şekerin çok daha dengeli ve yoğun birikmesini sağlar. Kabuğu ince olduğu için güneşte kuruma süresi oldukça kısadır.

Kurutulduğunda dışı tamamen altın sarısı bir renge bürünür ve pazar değeri çok yüksek bir form kazanır. Taze tüketildiğinde de yoğun bal aromasıyla damakta uzun süre unutulmayacak bir tat bırakır.