Hellik Aşı Çorbası Tarifi
Hellik aşı çorbası, Doğu Anadolu mutfağının buğday, baklagil ve yoğurdu bir araya getiren doyurucu çorbalarından biridir. Aşurelik buğday, nohut ve yeşil mercimek et suyunda birlikte pişer. Ardından yoğurtlu terbiyeyle bağlanan çorbanın üzerine naneli ve pul biberli tereyağı gezdirilir. Ortaya hem bir çorba hem de bir öğün kadar doyurucu, besleyici bir lezzet çıkar. Bu yazıda hellik aşı çorbasının malzemelerini, buğdayın hazırlanmasını, terbiyenin kesilmeden eklenmesini ve çorbanın sofrada nelerle buluştuğunu bulabilirsiniz.
Hellik Aşının Mutfaktaki Yeri
Anadolu mutfağında aş kelimesi, çorba ve yemek anlamında kullanılır. Hellik aşı da bu geleneğin bir parçası olarak, tahıl ve baklagillerin yoğurtla buluştuğu çorbalar ailesinde yer alır. Ayran aşı, toyga ve yayla çorbası gibi yoğurtlu çorbalarla benzer bir yapıya sahiptir. Ancak buğday, nohut ve mercimeğin bir arada kullanılması ona daha yoğun ve daha doyurucu bir kıvam verir.
Bu çorba, kış hazırlıklarıyla bilinen bir mutfağın ürünüdür. Kuru buğday ve baklagiller uzun süre saklanabilen, besin değeri yüksek malzemelerdir. Yoğurtla birleştiklerinde hem protein hem lif bakımından zengin, dengeli bir öğün ortaya çıkar.
Malzemeler
Aşağıdaki ölçüler 6 kişiliktir.
Çorba İçin
1 su bardağı aşurelik buğday
1 su bardağı haşlanmış nohut
Yarım su bardağı haşlanmış yeşil mercimek
6 su bardağı sıcak su ya da et suyu
1 tatlı kaşığı tuz
Terbiye İçin
1,5 su bardağı yoğurt
1 adet yumurta sarısı
1 yemek kaşığı un
Üzeri İçin
2 yemek kaşığı tereyağı
1 tatlı kaşığı kuru nane
1 çay kaşığı pul biber
Buğdayın Hazırlanması
Aşurelik buğday kabuğu soyulmuş, iri taneli bir buğdaydır ve pişmesi uzun sürer. Bu nedenle buğday bir gece önceden bol suda ıslatılır. Islatma, buğdayın pişme süresini kısaltır ve tanelerin eşit yumuşamasını sağlar. Kuru nohut tercih edildiğinde o da bir gece önceden ıslatılır ve ayrıca haşlanır.
Islatılan buğday süzülür ve bir düdüklü tencere içinde üzerini geçen miktarda suyla haşlanır. Düdüklü tencerede buğday yaklaşık 20-25 dakikada yumuşar. Normal tencerede ise bu süre 1 saati bulur. Haşlanan buğdayın taneleri yumuşar ama dağılmaz. Yeşil mercimek de ayrı bir tencerede, tanelerini koruyarak haşlanır.

Hellik Aşı Çorbası Nasıl Yapılır
Haşlanan buğday, nohut ve mercimek geniş bir tencere içine alınır. Sıcak su ya da et suyu eklenir. Et suyu çorbaya daha zengin bir lezzet katar. Çorba orta ateşte kaynamaya bırakılır ve kaynadıktan sonra 10-15 dakika birlikte pişirilir. Bu sürede tahıl ve baklagiller suya tatlarını verir.
Terbiye için yoğurt, yumurta sarısı ve un ayrı bir karıştırma kabı içinde pürüzsüz bir kıvam alana kadar çırpılır. Terbiyeyi çorbaya eklemeden önce ılıştırmak gerekir. Bunun için kaynayan çorbanın suyundan bir kepçe alınır ve sürekli çırpılarak terbiyeye azar azar eklenir. Bu işlem 2-3 kez tekrarlanır. Böylece terbiyenin sıcaklığı çorbaya yaklaşır ve tencereye eklendiğinde kesilmez.
Ateş kısılır ve ılıştırılan terbiye ince bir akışla tencereye dökülür. Bu sırada çorba sürekli tek yönde karıştırılır. Terbiyeli çorba kısık ateşte, kaynama noktasına yavaşça getirilir ve karıştırmaya devam edilerek 8-10 dakika daha pişirilir. Tuz bu son aşamada eklenir. Erken eklenen tuz yoğurdun kesilmesine yol açabilir. Çorba fazla koyulaşırsa bir miktar sıcak su eklenerek kıvamı ayarlanır.
Naneli Tereyağı Sosu
Küçük bir tava içinde tereyağı eritilir. Tereyağı köpürmeye başladığında kuru nane ve pul biber eklenir ve birkaç saniye çevrilir. Sos ocaktan alınır ve çorba kaselere paylaştırıldıktan sonra her kasenin üzerine gezdirilir. Kızdırılmış nanenin kokusu yoğurtlu çorbayla birleşerek hellik aşıya tanıdık bir aroma kazandırır.
Hellik Aşıda Püf Noktaları
Terbiyenin kesilmemesi bu çorbanın en hassas noktasıdır. Yoğurdun oda sıcaklığında olması, terbiyenin çorbanın suyuyla ılıştırılması ve çorbanın terbiye eklendikten sonra sürekli karıştırılması bu riski ortadan kaldırır. Terbiyeye eklenen un ve yumurta sarısı da yoğurdun ısıya karşı dayanıklılığını artırır.
Buğday ve baklagillerin önceden ayrı ayrı haşlanması, her birinin doğru kıvamda pişmesini sağlar. Hepsini birlikte haşlamak, mercimeğin dağılmasına ve buğdayın sert kalmasına yol açar. Hazır haşlanmış nohut ve buğday kullanmak ise hazırlık süresini belirgin şekilde kısaltır.
Hellik Aşının Besin Değeri
Hellik aşı, tahıl, baklagil ve süt ürününü tek bir kasede bir araya getiren dengeli bir çorbadır. Aşurelik buğday lif, B grubu vitaminleri ve magnezyum sağlar. Nohut ve yeşil mercimek bitkisel protein, lif ve demir içerir. Yoğurt ise çorbaya kalsiyum ve hayvansal protein katar.
Tahıl ve baklagillerin birlikte tüketilmesi, bitkisel proteinlerin birbirini tamamlamasını sağlar. Bu nedenle hellik aşı, etsiz hazırlandığında bile besleyici bir öğün sunar. Yüksek lif içeriği tokluk hissini uzatır ve kan şekerinin daha dengeli yükselmesine yardım eder. Daha hafif bir çorba isteyenler, et suyu yerine sebze suyu kullanabilir ve tereyağlı sosu zeytinyağıyla hazırlayabilir.

Hellik Aşının Yanına Ne Yakışır
Hellik aşı, buğday ve baklagillerle dolu yapısıyla tek başına doyurucu bir öğündür. Yanına taze köy ekmeği, lavaş ya da sıcak bazlama eklenir. Ferah bir denge için çoban salatası ya da mevsim yeşillikleri önerilir. Kış aylarında turşu da yoğurtlu çorbanın geleneksel eşlikçilerindendir.
Ana yemekle birlikte sunulduğunda hellik aşı, ızgara et, kuzu kavurma ya da sade bir pilavdan önce sofraya gelir. Ancak doyurucu yapısı nedeniyle porsiyonları küçük tutmak, ana yemeğe yer bırakır. Hafif bir akşam yemeği için hellik aşı, peynir, zeytin ve ekmekle birlikte sade bir sofra kurar.
Kalabalık sofralarda çorbanın masaya büyük bir kasede getirilmesi ve tereyağlı sosun her kaseye ayrı ayrı eklenmesi, hem sunumu güzelleştirir hem de sosun tazeliğini korur. Uyumlu bir yemek takımı ile kurulan sofrada çorba kaseleri ve ana yemek tabakları aynı düzen içinde yer alır.
Tahıl ve Yoğurdun Buluştuğu Kış Çorbası
Hellik aşı çorbası, buğday, nohut ve mercimeği yoğurtlu terbiyeyle bir araya getiren besleyici ve doyurucu bir çorbadır. Buğdayı önceden ıslatıp haşlamak, terbiyeyi ılıştırarak eklemek ve üzerine naneli tereyağı gezdirmek bu tarifin temelini oluşturur. Doğu Anadolu mutfağının bu sıcak lezzeti, kış akşamlarına hem besleyici hem de içi ısıtan bir başlangıç sunar.
Sık Sorulan Sorular
Hellik aşı çorbası hakkında en çok merak edilenler.
Hellik aşı çorbası nedir?
Hellik aşı çorbası, aşurelik buğday, nohut ve yeşil mercimeğin et suyunda pişirilip yoğurtlu terbiyeyle bağlandığı bir Doğu Anadolu çorbasıdır. Üzerine naneli ve pul biberli tereyağı gezdirilir.
Aşurelik buğday ıslatılır mı?
Aşurelik buğday bir gece önceden bol suda ıslatılır. Islatma, buğdayın pişme süresini kısaltır ve tanelerin eşit yumuşamasını sağlar.
Aşurelik buğday kaç dakikada pişer?
Islatılan buğday düdüklü tencerede yaklaşık 20-25 dakikada yumuşar. Normal tencerede ise bu süre 1 saati bulur.
Yoğurtlu çorbada terbiye neden kesilir?
Terbiye ılıştırılmadan sıcak çorbaya eklendiğinde kesilir. Erken eklenen tuz da yoğurdun kesilmesine yol açabilir.
Terbiye nasıl ılıştırılır?
Kaynayan çorbanın suyundan bir kepçe alınır ve sürekli çırpılarak terbiyeye azar azar eklenir. Bu işlem 2-3 kez tekrarlanır ve terbiyenin sıcaklığı çorbaya yaklaşır.
Hellik aşıda tuz ne zaman eklenir?
Tuz, terbiye eklendikten sonra son aşamada eklenir. Erken eklenen tuz yoğurdun kesilmesine yol açabilir.
Hellik aşı çorbasının yanına ne yakışır?
Yanına taze köy ekmeği, lavaş ya da sıcak bazlama eklenir. Ferah bir denge için çoban salatası ya da mevsim yeşillikleri, kış aylarında da turşu yakışır.













