Zeytinyağlı Karalahana Sarması Tarifi, Karadeniz Usulü Pirinçli Sarma
Karadeniz mutfağında karalahana yalnızca bir sebze değildir. Çorbası, kavurması ve sarmasıyla kış sofralarının temel taşlarından biridir. Yörede pancar adıyla da bilinen karalahananın en sevilen hali ise zeytinyağlı sarmasıdır. Koyu yeşil yapraklar, nane ve pul biberle tatlanan pirinçli bir harcı sarar. Zeytinyağı ve limonla kısık ateşte pişen sarmalar, ılık ya da soğuk servis edilir. Zeytinyağlı karalahana sarması sabır ister ama zor bir tarif değildir. Yaprağın doğru haşlanması ve harcın dengeli hazırlanması işin büyük kısmını çözer.

Karalahana seçimi ve yaprakların hazırlanması
İyi bir sarmanın başlangıcı yapraktır. Pazarda karalahana seçerken orta boy, koyu yeşil ve canlı görünen yapraklara bakmak gerekir. Çok iri yapraklar sert olur ve damarları kalınlaşır. Sararmış ya da lekeli yapraklar ise hem tat hem de görüntü açısından sarmayı zayıflatır. Taze karalahana elde kırıldığında çıtır bir ses verir.
Yapraklar bol suyla tek tek yıkanır, çünkü kıvrımlarının arasında toprak kalır. Ardından sapın yaprağa bağlandığı kalın kısım bıçakla kesilir. Sap atılmaz. Tencerenin dibine serilmek üzere bir kenara ayrılır.
Haşlama aşaması zeytinyağlı karalahana sarmasının sonucunu doğrudan belirler. Geniş bir tencerede su kaynatılır ve içine bir miktar kaya tuzu eklenir. Kaya tuzu yaprakların fazla yumuşayıp dağılmasını önler. Yapraklar kaynar suya birkaç kez parti parti atılır ve rengi parlak yeşile döner dönmez sudan alınır. Uzun haşlanan yaprak erir, sarılırken yırtılır.
Sudan çıkan yapraklar hemen soğuk suya alınır. Bu adım pişmeyi durdurur ve yaprağın rengini korur. Soğuyan yapraklar bir süzgeç içinde fazla suyunu bırakana kadar bekler. Yaprağın ortasındaki kalın damar haşlamadan sonra da sertse bıçağın ucuyla inceltilir. Böylece sarma kolay kıvrılır ve düzgün bir şekil alır.

Pirinçli iç harcın hazırlanması
Zeytinyağlı sarmanın harcı sade ama dengelidir. Pirinç önce birkaç kez yıkanır ve nişastası giderilir. Ardından ılık suda bir süre bekletilir. Islatılan pirinç pişerken daha eşit yumuşar ve sarmanın içinde tane tane kalır.
Harç için gereken malzemeler şunlardır.
Pirinç
Kuru soğan ve sarımsak
Domates salçası ve biber salçası
Zeytinyağı
Kuru nane, pul biber, karabiber ve tuz
Taze maydanoz ve dereotu
Limon
Soğan ince doğranır ve zeytinyağında pembeleşene kadar kavrulur. Sarımsak en son eklenir, çünkü erken giren sarımsak yanar ve acılaşır. Salçalar soğanla birlikte kısa bir süre kavrulur. Bu sırada salçanın çiğ kokusu gider ve harca derin bir renk geçer.
Süzülen pirinç tencereye eklenir ve birkaç dakika çevrilir. Pirinç yağı emer ve hafifçe parlar. Harç bu aşamada tam pişirilmez. Yarı pişmiş pirinç sarmanın içinde suyu çekmeye devam eder ve tencerede kendi pişmesini tamamlar. Tam pişen pirinç ise sarmanın içinde lapalaşır.
Pirinç yerine bulgur kullanan evler de vardır. İnce bulgurla hazırlanan harç daha doyurucu olur ve sarmaya köy usulü bir tat verir. Karadeniz'in bazı köylerinde harca bir avuç mısır unu da eklenir. Mısır unu harcı bağlar ve sarmanın içinde hafif tatlı bir doku bırakır. Hangi tahıl seçilirse seçilsin harcın baharat dengesi aynı kalır.
Ocaktan alınan harç geniş bir karıştırma kabı içine aktarılır. Nane, pul biber, karabiber ve tuz eklenir. İnce kıyılmış maydanoz ve dereotu en son karıştırılır. Yeşillikler sıcak harçta solmasın diye harcın biraz ılımasını beklemek iyi olur. Birkaç damla limon suyu harcın tadını açar ve yaprağın hafif buruk tadıyla uyum sağlar.
Sarmaların sarılması ve pişirilmesi
Sarma işi biraz pratik ister ama mantığı basittir. Yaprak, parlak yüzü alta bakar biçimde tezgaha serilir. Harçtan bir kaşık alınır ve yaprağın alt kenarına uzunlamasına yerleştirilir. Önce alttaki kısım harcın üzerine katlanır, ardından iki yan kenar içe kıvrılır. Son olarak yaprak yukarı doğru sarılır.
Sarmanın sıkılığı önemlidir. Çok gevşek sarılan sarma tencerede açılır. Çok sıkı sarılan sarmada ise pirinç şişerken yaprak yırtılır. Doğru sarma, elde tutulduğunda şeklini korur ama hafifçe esner.
Pişirme için kalın tabanlı bir tencere tercih edilir. Bir granit tencere ısıyı tabana eşit yayar ve sarmaların dibe tutmasını önler. Tencerenin dibine ayrılan saplar ve yırtık yapraklar serilir. Bu katman sarmaları doğrudan ısıdan korur ve dibe yapışmayı engeller.

Sarmalar ağız kısımları alta bakar biçimde, yan yana ve sıkıca dizilir. Aralarında boşluk kalmaması pişerken açılmalarını önler. Birden fazla kat oluşursa her kat bir öncekinin üzerine çapraz yönde yerleştirilir.
Sarmaların üzerine ince limon dilimleri dizilir. Ardından zeytinyağı gezdirilir. Zeytinyağının sarmaların her köşesine eşit dağılması için ağzı ince bir yağdanlık kullanmak işi kolaylaştırır. Son olarak sarmaların hizasına kadar sıcak su eklenir.
Sarmaların üzerine ters çevrilmiş bir porselen tabak konur. Tabak, pişme sırasında sarmaların yerinden oynamasını ve açılmasını engeller. Tencere önce orta ateşte kaynamaya bırakılır. Kaynadıktan sonra ateş kısılır ve sarmalar suyunu çekene kadar yavaş yavaş pişer. Yaprak yumuşayıp pirinç tamamen piştiğinde ocak kapatılır.
Pişen sarmalar tencereden hemen alınmaz. Kapağı kapalı halde tencerede soğumaya bırakılır. Bu süre boyunca yaprak kalan zeytinyağını emer ve sarmalar daha yumuşak bir doku kazanır.
Bu aşamada en sık yapılan hata suyu fazla koymaktır. Fazla su sarmaları haşlar, zeytinyağının tadını bastırır ve yaprakları dağıtır. Suyun sarmaların hizasını geçmemesi yeterlidir. Pişme sırasında su erken çekilirse kenardan biraz sıcak su eklenir. Soğuk su ise pişmeyi keser ve yaprağı sertleştirir.

Servis ve saklama önerileri
Zeytinyağlı karalahana sarması ılık ya da soğuk servis edilir. Sıcakken servis edilen sarmada zeytinyağının tadı tam oturmaz. Soğudukça aromalar birbirine geçer ve sarmanın lezzeti belirginleşir.
Sarmalar uzun ve dar bir kayık tabak üzerine yan yana dizilir. Üzerine biraz daha zeytinyağı gezdirilir ve yanına limon dilimleri konur. Sarımsaklı yoğurt bu tarifin en bilinen eşlikçisidir. Karadeniz sofralarında ise yanında çoğu zaman mısır ekmeği ve ayran bulunur.
Artan sarmalar oda sıcaklığına geldikten sonra kapaklı bir kapta buzdolabında saklanır. Zeytinyağlı yemekler ertesi gün genellikle daha lezzetli olur. Servis etmeden önce sarmaları bir süre oda sıcaklığında bekletmek, zeytinyağının donukluğunu giderir ve tadı yeniden açar.

Karadeniz sofrasından evinize uzanan bir lezzet
Zeytinyağlı karalahana sarması, sade malzemelerden derin bir lezzet çıkaran tariflerden biridir. Kaya tuzlu suda kısa süre haşlanan yapraklar, yarı pişirilen pirinç harcı ve kısık ateşte sabırla pişirme sonucu belirler. Sarmaların tencerede dinlenmesi ise son dokunuştur. Hazırlığı biraz zaman alsa da tencere bir kez dolduğunda birkaç öğünü karşılayan bol miktarda sarma çıkar. Hem günlük sofrada hem de misafir ağırlarken gönül rahatlığıyla sunulan bu tarif, Karadeniz mutfağının en güzel örneklerinden birini evinize taşır.
Sık Sorulan Sorular
Zeytinyağlı karalahana sarması hakkında en çok merak edilenler.
Karalahana yaprağı nasıl haşlanır?
Yapraklar kaya tuzu eklenmiş kaynar suya parti parti atılır ve rengi parlak yeşile döner dönmez sudan alınır. Ardından hemen soğuk suya alınarak pişmesi durdurulur.
Karalahana sarması neden dağılır?
Uzun haşlanan yaprak erir ve sarılırken yırtılır. Çok gevşek sarılan sarma tencerede açılır, fazla konulan su da sarmaları haşlar ve yaprakları dağıtır.
Karalahana sarmasının pirinci pişirilir mi?
Harç tam pişirilmez. Yarı pişmiş pirinç sarmanın içinde suyu çekmeye devam eder ve tencerede kendi pişmesini tamamlar. Tam pişen pirinç ise sarmanın içinde lapalaşır.
Karalahana sarmasına ne kadar su konur?
Sarmaların hizasına kadar sıcak su eklenir ve suyun bu hizayı geçmemesi yeterlidir. Pişme sırasında su erken çekilirse kenardan biraz sıcak su eklenir.
Karalahana sarması bulgurla yapılır mı?
Pirinç yerine bulgur kullanan evler de vardır. İnce bulgurla hazırlanan harç daha doyurucu olur ve sarmaya köy usulü bir tat verir.
Karalahana sarması sıcak mı soğuk mu yenir?
Zeytinyağlı karalahana sarması ılık ya da soğuk servis edilir. Sıcakken servis edilen sarmada zeytinyağının tadı tam oturmaz.
Karalahana sarmasının yanına ne yakışır?
Sarımsaklı yoğurt bu tarifin en bilinen eşlikçisidir. Karadeniz sofralarında ise yanında çoğu zaman mısır ekmeği ve ayran bulunur.










