Pirpirim Yemeği Tarifi: Gaziantep Usulü Ekşili, Nohutlu ve Mercimekli Semizotu
Pirpirim Yemeği Malzemeleri
Pirpirim Yemeği Nasıl Yapılır?
Pirpirim Yemeğinin Püf Noktaları
Pirpirim Nedir? (Yöresel Kökeni)
Pirpirim Yemeğinin Faydaları Nelerdir?
Pirpirim Yemeği Nasıl Servis Edilir?
Pirpirim aşına et konur mu?
Kurutulmuş semizotu ile bu tarif yapılır mı?
Yeşil mercimeği haşlamadan koysak olur mu?
Pirpirim yemeği buzluğa atılır mı?
Sumak ekşisi yoksa ne kullanabilirim?Anadolu mutfağının, özellikle Gaziantep yöresinin en özel tencere yemeklerinden biri olan Pirpirim, hem besleyici içeriği hem de damakta bıraktığı mayhoş tadıyla yaz sofralarının vazgeçilmezidir. Semizotunun (pirpirim) bakliyatlarla buluştuğu bu pirpirim tarifini mutfağınızda deneyin.
Pirpirim Yemeği Malzemeleri
Bu yemeğin lezzet sırrı, bakliyatların uyumu ve ekşili sosudur. İşte 4-6 kişilik orijinal lezzet için gerekenler:
500 gram taze semizotu (Yöresel adıyla pirpirim)1 adet büyük boy kuru soğan1,5 su bardağı haşlanmış nohutYarım su bardağı yeşil mercimekYarım su bardağı pilavlık iri bulgur1 tepeleme yemek kaşığı domates salçası (Varsa yarısı biber salçası olabilir)4 yemek kaşığı zeytinyağı2 yemek kaşığı sumak ekşisi (Yoksa yarım limon suyu veya nar ekşisi)1 tatlı kaşığı kırmızı toz biber1 tatlı kaşığı kuru naneTuzYaklaşık 3-4 su bardağı sıcak suPirpirim Yemeği Nasıl Yapılır?
Bakliyatların pişme süreleri farklı olduğu için sıralamaya dikkat etmek gerekir. Adım adım yapılışı şöyledir:
Yeşil mercimekleri yıkayın ve küçük bir sos tenceresinde üzerini geçecek kadar suyla, diriliği gidip yumuşayana kadar haşlayın. Ancak tamamen dağılmasına izin vermeyin, hafif dişe gelir kıvamda bırakıp suyunu süzün.Semizotlarının kök kısımlarını kesin, bol suda yıkayıp toprağından arındırın ve çok küçültmeden iri parçalar halinde doğrayın.Geniş bir tencereye zeytinyağını alın. Yemeklik doğradığınız kuru soğanları ekleyip pembeleşinceye kadar kavurun.Kavrulan soğanlara salçayı ekleyip kokusu çıkana kadar 1-2 dakika daha kavurun. Ardından kırmızı toz biberi ekleyip yağa rengini verin.Doğradığınız semizotlarını tencereye ilave edin. Semizotu önce kabarık duracak, kavruldukça sönecek ve kendi suyunu salacaktır. Rengi dönene kadar (yaklaşık 2-3 dakika) çevirin.Semizotları sönünce yıkanmış bulguru ve yaklaşık 3 su bardağı sıcak suyu tencereye ekleyin. Tencerenin kapağını kapatıp kısık ateşte bulgurlar şişip yumuşayana kadar pişirin.Bulgurlar piştiğinde tencereye haşlanmış nohudu ve haşlayıp süzdüğünüz yeşil mercimeği ekleyin.Son olarak tuzu, kuru naneyi ve sumak ekşisini (veya limon suyunu) ilave edin. Yemeğin suyu azaldıysa kıvamını ayarlamak için bu aşamada biraz daha sıcak su ekleyebilirsiniz.Tüm malzemelerle birlikte 3-4 dakika daha pişirip ocaktan alın. Yemeği servis etmeden önce en az 15 dakika kapağı kapalı olarak dinlendirin (demlendirin). Pirpirim Yemeğinin Püf Noktaları
Basit gibi görünse de lezzet dengesini tutturmak için şu detaylara dikkat edin:
Ekşi Dengesi: Bu yemeğin karakteri "ekşili" olmasıdır. Orijinalinde sumak ekşisi (sıvı veya tane sumak suyu) kullanılır. Eğer yoksa nar ekşisi veya limon suyu kullanabilirsiniz ama yemeğin tadının mayhoş olması şarttır.Sarımsak: Tarifte soğan kullandık, ancak Gaziantep'te bazı evlerde soğanla birlikte 2-3 diş ezilmiş sarımsak da eklenir; bu yemeğe harika bir aroma katar.Bulgur Seçimi: İnce kısırlık bulgur değil, mutlaka pilavlık (başbaşı veya orta boy) bulgur kullanılmalıdır. İnce bulgur yemeği lapa yapar.Pişirme Sırası: Mercimekler yemeğin suyunu karartmasın diye ayrı haşlanıp süzülerek en son eklenir. Nohut da zaten haşlanmış olduğu için o da sonda eklenir. Böylece bakliyatlar dağılmaz.Pirpirim Nedir? (Yöresel Kökeni)
"Pirpirim", Anadolu'nun pek çok yerinde, özellikle Gaziantep, Malatya ve Diyarbakır mutfağında semizotu bitkisine verilen yöresel isimdir.
Gaziantep mutfağında "Pirpirim Aşı" olarak da bilinen bu yemek, aslında iki farklı şekilde yapılır:
Taze Pirpirim Aşı: Yukarıdaki tarifte verdiğimiz gibi yaz aylarında taze semizotu ile yapılan versiyonudur.Kuru Pirpirim Aşı: Yazın kurutulan semizotlarıyla kışın yapılan, içine bazen kurutulmuş biber ve patlıcanın da girdiği, daha yoğun kıvamlı kış yemeğidir. Bu yemek, etsiz olmasına rağmen içerdiği bakliyat çeşitliliği sayesinde bitkisel protein açısından oldukça zengindir ve "fakir kebabı" olarak da anıldığı olur.Pirpirim Yemeğinin Faydaları Nelerdir?
Pirpirim yemeği, bir kasede vücudun ihtiyaç duyduğu hemen her şeyi sunan tam bir sağlık deposudur:
Semizotu (pirpirim), bitkisel gıdalar arasında en yüksek Omega-3 yağ asidi içeren sebzelerden biridir; kalp ve beyin sağlığını destekler.Yeşil mercimek ve nohut sayesinde yüksek oranda protein içerir, et yemeyenler için mükemmel bir alternatiftir.Bulgur, nohut ve semizotundan gelen yoğun lif içeriği sayesinde bağırsakları çalıştırır ve uzun süre tokluk hissi verir.Yeşil mercimek ve semizotu kombinasyonu, kansızlıkla mücadele edenler için güçlü bir demir kaynağıdır.Pirpirim Yemeği Nasıl Servis Edilir?
Pirpirim yemeği sulu bir yemekten ziyade, koyu kıvamlı bir "kaşık yemeği"dir.
Yanına Ne Gider?: Yanına en çok yakışan şey taze yufka ekmeği veya somun ekmektir. Ekmeği suyuna banarak yemek adettendir.İçecek: Yanında bol köpüklü bir ayran veya cacık ferahlatıcı bir eşlikçi olur.Alternatif Sunum: Bazı yörelerde üzerine sarımsaklı yoğurt gezdirilerek de servis edilir (Borani usulü).Pirpirim aşına et konur mu?
Geleneksel "Pirpirim Aşı" genellikle etli (kuşbaşı kuzu eti veya kemikli et) yapılır. Ancak yukarıda verdiğimiz taze semizotu yemeği (zeytinyağlı versiyonu) genellikle etsiz pişirilir. Eğer etli yapmak isterseniz, eti en başta soğanla kavurup ön pişirme yapmanız gerekir.
Kurutulmuş semizotu ile bu tarif yapılır mı?
Evet yapılır, hatta orijinal "Kışlık Pirpirim Aşı" kurusuyla olur. Ancak kuru semizotunu kullanmadan önce sıcak suda haşlayıp acı suyunu süzmeniz gerekir. Pişirme süresi taze semizotuna göre biraz daha uzundur.
Yeşil mercimeği haşlamadan koysak olur mu?
Olmaz. Yeşil mercimek, bulgur ve semizotuna göre çok daha geç pişer. Eğer haşlamadan koyarsanız, mercimekler pişene kadar semizotları erir ve bulgurlar lapa olur. Ayrıca mercimeğin o kara suyunu yemeğe salmasını istemeyiz.
Pirpirim yemeği buzluğa atılır mı?
İçinde bulgur ve semizotu olduğu için buzluğa atılması çok önerilmez. Çözüldüğünde semizotları çok yumuşar ve bulgurlar suyunu salarak yemeğin dokusunu bozar. Taze tüketilmesi en makbulüdür.
Sumak ekşisi yoksa ne kullanabilirim?
Gaziantep mutfağının imzası sumak ekşisidir ancak evde yoksa; yarım çay bardağı nar ekşisi, 1 adet limonun suyu veya 1 tatlı kaşığı limon tuzu kullanarak o mayhoş tadı yakalayabilirsiniz.
