Mardin Usulü Kapalı Lahmacun Sembusek Tarifi
Mardin mutfağının en karakteristik ve sevilen hamur işlerinden biri olan sembusek, yöre halkı tarafından genellikle kapalı lahmacun olarak da bilinir. İncecik açılmış mayalı bir hamurun, baharatlarla zenginleştirilmiş ve tamamen çiğden hazırlanan kıymalı bir iç harçla buluşup fırınlanmasıyla ortaya çıkar. Tarifin hamurunda kullanılan yoğurt ve sıvı yağ, klasik ekmek hamurundan farklı olarak kurumasını engeller ve ona yumuşak, esnek bir doku kazandırır. İç harcın fırın ısısıyla kendi buharında pişmesi ise etin ve sebzelerin tüm lezzetinin hamurun içerisine hapsolmasını sağlar.
Sembusek Tarifi İçin Gerekli Malzemeler
Sembusek Hamuru İçin:
Sembusek İç Harcı İçin:
Üzeri İçin:
Sembusek Hazırlanışı
1. Hamurun Yoğurulması ve Mayalanması:
Geniş ve derin bir yoğurma kabına öncelikle ılık suyu ve kuru mayayı alarak mayanın aktifleşmesi için hafifçe karıştırın. Ardından oda sıcaklığındaki yoğurdu ve sıvı yağı ilave ederek sıvı malzemelerin homojen bir şekilde birleşmesini sağlayın. Unu ve tuzu azar azar ekleyerek yoğurmaya başlayın. Ele yapışmayan, kulak memesi kıvamında pürüzsüz bir hamur elde edene kadar yaklaşık 5-7 dakika boyunca yoğurma işlemine devam edin. Hazırladığınız hamurun üzerini hava almayacak şekilde streç film veya temiz bir bezle kapatarak, oda sıcaklığında 40 dakika kadar mayalanmaya bırakın.
2. İç Harcın Hazırlanması:
Hamur mayalanırken iç harcı hazırlamaya başlayın. Kuru soğanı, sivri biberi ve kabukları soyulmuş domatesi bıçak yardımıyla olabildiğince küçük küpler halinde yemeklik doğrayın. Sebzelerin suyunu kaybetmemesi ve püre formuna dönüşmemesi için mutfak robotu kullanmak yerine bıçakla elde doğramak önemlidir. Doğranmış sebzeleri geniş bir kaba alın; üzerine kıymayı, sıvı yağı, tuzu, karabiberi ve pul biberi ekleyin. Tüm malzemeler birbiriyle tamamen bütünleşene kadar elinizle veya bir kaşık yardımıyla iyice karıştırın.
3. Hamurun Porsiyonlanması ve Açılması:
Mayalanma süresini tamamlayan hamurun havasını almak için birkaç saniye daha yoğurun. Hamuru tezgaha alıp 8 eşit parçaya bölün ve her bir parçayı elinizde yuvarlayarak pürüzsüz bezeler haline getirin. Tezgaha çok az un serpin ve her bir bezeyi merdane yardımıyla yaklaşık bir pasta tabağı büyüklüğünde, çok kalın olmayacak şekilde yuvarlak olarak açın.
4. Doldurma ve Şekil Verme:
Açtığınız her bir hamurun yarısına, hazırladığınız çiğ kıymalı iç harçtan yaklaşık birer buçuk yemek kaşığı kadar koyun ve harcı hamurun yarım yüzeyine ince bir tabaka halinde yayın. Hamurun boş kalan diğer yarısını, harçlı kısmın üzerine kapatarak yarım ay şekli elde edin. Pişme esnasında açılmaması için kenar kısımlarına parmak uçlarınızla sıkıca bastırın. Daha düzgün bir görünüm elde etmek için kapanma yerlerini bir hamur ruleti ile keserek düzeltebilir veya bir çatalın ucuyla bastırarak tırtıklı bir desen oluşturabilirsiniz.
5. Fırınlama İşlemi:
Hazırladığınız sembusekleri, tabanına yağlı kağıt serilmiş fırın tepsisine aralarında hafif boşluklar kalacak şekilde dizin. Üzerlerine bir fırça yardımıyla çırpılmış yumurta sarısı sürün. Önceden alt üst ayarda 180 dereceye ısıtılmış fırında, üzerleri iyice kızarana kadar yaklaşık 25-30 dakika boyunca pişirin. Fırından çıkan sembusekleri ilk sıcağı geçtikten sonra çay eşliğinde servis edebilirsiniz.
Sembusek Yapımı İçin Önemli İpuçları
Sembusek hamuru mayasız hazırlanabilir mi?
Maya kullanımı sembusek hamuruna o karakteristik yumuşak ve hafif pofuduk dokusunu veren temel unsurdur. Mayasız bir hamur formülü tercih edildiğinde ortaya çıkan ürün, orijinal yöresel dokudan uzaklaşarak daha çok çıtır bir börek veya yağda kızaran çiğ börek formuna yaklaşır. Orijinal tarifin dışına çıkmak isteyenler veya maya intoleransı olan kişiler sadece un, su ve tuz kullanarak düz bir hamur yoğurabilir. Ancak bu durumda hamurun esnekliğini artırmak ve yırtılmadan kolayca açılmasını sağlamak için, şekil verme işlemine geçmeden önce hamuru mutlaka en az yarım saat oda sıcaklığında dinlendirmek teknik bir zorunluluktur.
Sembusek iç harcındaki kıyma önceden kavrulmalı mıdır?
Bu yöresel tarifin en belirgin ve lezzeti belirleyen özelliği, iç harcın tamamen çiğden hazırlanarak hamurun içine yerleştirilmesidir. Çiğ kıyma, ince doğranmış soğan, domates ve biber, fırının yüksek ısısıyla birlikte hamurun oluşturduğu kapalı ortamda kendi buharında ağır ağır pişer. Bu geleneksel yöntem sayesinde etin ve sebzelerin tüm suyu ile doğal aroması hamurun iç yüzeyine hapsolur; ortaya lahmacuna benzer yoğun ve sulu bir lezzet çıkar. İç harcın şekil verilmeden önce tavada kavrulması durumunda yemeğin temel karakteri tamamen bozulur ve kapalı bir pide veya standart bir kıymalı fırın böreği tadı elde edilir.
Pişirilmiş sembusek dondurucuda nasıl muhafaza edilir ve sonrasında nasıl ısıtılır?
Hazırlanan hamur işlerini taze olarak tüketmek her zaman en ideal yöntem olsa da, fazla miktarda yapılan sembusekler dondurucuda uzun süre güvenle saklanabilir. Bunun için fırından çıkan ürünlerin oda sıcaklığına gelerek kendi iç nemini atması ve tamamen soğuması beklenmelidir. Tamamen soğuyan parçalar, aralarına birbirine yapışmamaları için yağlı kağıt konularak buzdolabı poşetlerine yerleştirilir ve dondurucuya kaldırılır. Sembusekleri çiğden dondurmak, iç harcındaki domates ve soğanın çözülme aşamasında aşırı sulanarak hamuru delmesine yol açacağından mutfak pratiğinde kesinlikle önerilmez. Dondurucudan çıkarılan ürünler, çözülmesini beklemeden önceden ısıtılmış 150 derece fırında 10-15 dakika ısıtıldığında ilk günkü tazeliğine ve yumuşak dokusuna kolayca ulaşır.
Sembusek ile geleneksel kapalı lahmacun veya pide arasındaki temel farklar nelerdir?
Mardin yöresinde sıklıkla kapalı lahmacun olarak anılan sembusek, hamurunun kimyası ve harcının hazırlanış biçimi açısından standart pide çeşitlerinden belirgin şekilde ayrılır. Klasik pide veya lahmacun hamurları genellikle sadece su, un, tuz ve maya ile hazırlanırken, orijinal sembusek hamurunun içeriğinde mutlaka yoğurt ve sıvı yağ bulunur. Bu eklemeler hamura daha zengin, poğaçayı andıran ama aynı zamanda merdaneyle incecik açılabilen elastik bir yapı kazandırır. Ayrıca iç harcındaki baharat dengesi ve malzemelerin zırhtan veya bıçaktan geçirilerek suyunu kaybetmeden incecik kıyılması, onu ticari işletmelerde satılan standart kıymalı böreklerden ayıran en önemli detaylardır.
Fırın imkanı olmayan durumlarda sembusek tavada pişirilebilir mi?
Geleneksel ve en doğru pişirme yöntemi taş fırınlar veya ev tipi elektrikli fırınlar olsa da, sembusek ocak üzerinde geniş, yapışmaz bir tavada veya sac üzerinde de rahatlıkla pişirilebilir. Tavada pişirme tekniği uygulanacaksa, hamurun içinin hamur kalmaması ve içindeki çiğ harcın tam anlamıyla pişebilmesi için bezelerin fırın versiyonuna göre bir miktar daha ince açılması büyük önem taşır. Ayrıca fırınlamadan farklı olarak, tavada pişirilecek parçaların üzerine kızarması için yumurta sarısı sürülmez. Orta-kısık ateşte, kapağı kapalı olarak her iki yüzeyi de eşit şekilde kızarana kadar sık sık çevrilerek kontrollü bir şekilde pişirildiğinde, gözleme mantığında oldukça lezzetli ve tatmin edici bir sonuç elde edilir.













