Giresun Usulü Fasulye Turşusu Kavurması Tarifi

Giresun Usulü Fasulye Turşusu Kavurması Tarifi

Turşu kavurması, Karadeniz mutfağının en az tanınan ama en özgün tekniklerinden birini temsil eder. Ekşi ve tuzlu turşu malzemesinin yağda kavurulması hem doku hem de tat açısından çok beklenmedik bir sonuç ortaya çıkarır. Giresun çevresinde fasulye turşusu bu tekniğin en sık uygulanan versiyonunu oluşturur. Kavurma işlemi turşunun keskin ekşiliğini hafifletir, tuzluluğu dengeleyerek zeytinyağı ve sarımsağın aromasıyla birleştirir.

Sonuç ne turşu ne kavurma, ikisinin arasında ama her ikisinin de en iyi yanlarını barındıran bir tabaktır. Bu yazıda bu tarihin kültürel arka planını, fasulye turşusunun nasıl kullanıldığını ve kavurma tekniğini ele alırız. Ev yapımı turşu bu tarif için büyük bir fark yaratır. Geniş bir saklama kabı ya da kavanoz turşu hazırlığının ilk ekipmanıdır.

Giresun Mutfağında Turşunun Yeri

soguk turşu.jpg

Giresun, Karadeniz'in batı kesiminde fındık üretimiyle tanınan ama çok köklü bir mutfak kültürüne sahip bir şehirdir. Bu mutfakta konserve ve saklama yöntemleri yüzyıllardır çok önemli bir yer tutmuştur. Dağlık coğrafya ve uzun kışlar, yazın hazırlanan salamura ve turşuların kışın sofraların temel malzemeleri haline gelmesini gerektirmiştir.

Geleneksel Saklama Kültürü

Fasulye turşusu bu geleneğin en yaygın ürünlerinden biridir. Taze çalı fasulyesi ya da taze barbunya fasulyesi ilkbahar ve yaz sonunda hasat edilir, tuz ve su ile kavanozlanır ya da büyük kaplarda salamuraya yatırılır. Kışın bu fasulye turşusu çorbalarda, pilav yanlarında ve özellikle kavurma tariflerinde kullanılır.

Turşu Kavurmanın Mantığı

Turşuyu kavurmak ilk bakışta alışılmadık bir fikir gibi görünebilir. Turşuyu ısıya maruz bırakmak ekşiliğini ve tuzluluğunu değiştirmez mi?

Evet, değiştirir. Ama beklenen şekilde değil.

Turşunun yüksek ısıyla kısa süre temas etmesi birkaç dönüşüm yaratır. Birincisi, fazla asit uçuculaşır. Turşunun keskin ekşiliği kısık ateşte kavurmayla yoğunluktan derinliğe dönüşür. İkincisi, tuz dağılır. Zeytinyağı tuzun eşit dağılmasına yardımcı olur ve tat daha homojen bir hal alır. Üçüncüsü, doku değişir. Çiğ turşunun çıtır ama sert yapısı kavurmayla yumuşak ama bütünlüklü bir hale gelir.

Bu dönüşüm fasulye turşusundan bambaşka bir yemek ortaya çıkarır.

Malzemeler (4 Kişilik)

  • 400-500 gram fasulye turşusu (kavanozdan süzülmüş)
  • 1 büyük soğan (ince doğranmış)
  • 3-4 diş sarımsak (ince dilimlenmiş)
  • 3-4 yemek kaşığı zeytinyağı ya da tereyağı
  • 1 adet domates (küçük küpler) ya da 1 yemek kaşığı domates salçası
  • 1 çay kaşığı pul biber
  • Karabiber
  • İsteğe bağlı: taze kırmızı biber

Fasulye Turşusu Hazırlama Notu

Hazırlık Notu

Bu tarifi hazırlamak için fasulye turşusu kullanılır. Turşuyu kendiniz yapmak çok daha iyi bir sonuç verir. Taze çalı fasulyesi veya taze barbunya hazırlanır, büyük bir saklama kabı ya da cam kavanozdaki tuzlu suya yerleştirilir. Kaya tuzu ve su ile hazırlanan salamura fasulyenin üzerini geçmeli ve kapağı sıkıca kapatılmalıdır. En az bir hafta, tercihen üç hafta sonra kullanıma hazır hale gelir.

Hazır turşu çok tuzlu geldiyse tuzlu olabileceğinden kavurmadan önce 10-15 dakika soğuk suda bekletin. Bu bekleme fazla tuzu düşürür ve sonuç çok daha dengeli olur.

Hazırlanışı

Yeni Proje (94).jpg
1

Fasulye turşusunu süzün. Çok tuzlu ise soğuk suda kısa süre bekletin.

2

Geniş ve derin bir tava içinde yağı orta ateşte ısıtın. Soğanı ekleyin ve yumuşayana kadar kavurun. Sarımsakları ekleyin, 1 dakika çevirin. Pul biber ve karabiberi ekleyin, 30 saniye karıştırın.

Tava Çeşitleri

3

Fasulye turşusunu ekleyin. Karıştırın. Domates ya da salçayı ekleyin. Kısık ateşte, turşunun ekşiliği biraz azalana ve bütün malzemeler iyice birleşene kadar 10-12 dakika pişirin.

4

Ocaktan almadan önce tadın. Tuz ihtiyacı turşunun tuzluluğuna bağlıdır, genellikle ek tuz gerekmez. Hafif ekşi ve yağlı bir kıvama ulaştığında hazırdır.

Servis

Yeni Proje (95).jpg

Giresun usulü fasulye turşusu kavurması hem sıcak hem oda sıcaklığında servis edilir. Soğuk servisi tercih etmek mümkündür ama bu tarifte sıcak servis çok daha belirgin ve güçlü bir tat profili sunar.

Yanında mısır ekmeği zorunlu bir eşliktir. Turşunun ekşimsi ve yağlı sosu mısır ekmeğinin yoğun yapısıyla çok güçlü bir uyum oluşturur.

Geniş ve derin bir kase sunulduğunda masanın ortasına konulabilir ve herkes kendi porsiyonunu alır. Bu sofra anlayışı Karadeniz'in paylaşımcı yemek kültürünü yansıtır.

Kase Çeşitleri

Farklı Turşu Seçenekleri

Lahana Turşusu

Lahana turşusu: Sauerkraut benzeri, fermente edilmiş kara lahana turşusu bu teknikle kavurulduğunda çok daha yoğun ve derinlikli bir sonuç verir. Türkiye'de kara lahana turşusu özellikle Karadeniz bölgesinin bazı ilçelerinde gelenekseldir.

Domates Turşusu

Domates turşusu: Yeşil domates turşusu bu kavurmaya çok karakteristik ve hafif dokunuşlar katar. Özellikle yazın yeşil domates bolken hazırlanan turşular kışın bu tarife çok güçlü bir katkı sağlar.

Yeni Proje (93).jpg

Geleneksel Karadeniz Sofralarından Günümüze

Giresun usulü turşu kavurması Karadeniz'in uzun kışlarına karşı geliştirilen saklama kültürünün yemek formundaki en özgün ifadelerinden biridir. Yemek takımı seçimi bu sade ama özlü yemeği misafir sofralarında da ev sofralarında da şık biçimde sunmanın son adımını oluşturur.