Türk mutfağının en kıymetli hazinelerinden biri olan baklava, kesim şekline, iç malzemesine ve şerbetinin kıvamına göre pek çok farklı çeşide ayrılır.

İşte Türk mutfağında bulunan en lezzetli baklava çeşitleri şunlardır:

Türk mutfağının en ikonik ve klasik tatlısıdır. Usta ellerde incecik açılan kırk kat yufkanın arasına, Gaziantep’in hasat mevsiminden önce toplanan ve "boz fıstık" olarak bilinen zümrüt yeşili fıstıkları bolca serpiştirilerek hazırlanır.

Altın sarısı rengini sade yağından, eşsiz aromasını ise taş fırınlarda odun ateşinde pişmesinden alır. Isırıldığında çıkardığı o meşhur "hışır" sesi ve damağa yayılan yoğun fıstık tadıyla baklava çeşitlerinin şahı kabul edilir.

Özellikle Anadolu’da ev baklavası denildiğinde akla gelen ilk çeşittir. İnce yufkaların arasına bu kez fıstık yerine, yöresine göre özenle seçilmiş ve dişe gelir büyüklükte dövülmüş ceviz içleri döşenir.

Cevizin kendine has hafif buruk ve yağlı yapısı, şerbetin keskin tatlılığını mükemmel bir şekilde dengeler. Fıstıklıya göre daha koyu bir renge sahip olan bu lezzet, daha ekonomik olması ve geleneksel tadıyla sofraların vazgeçilmezidir.

Adının "kuru" olması şerbetsiz olduğu anlamına gelmez; sadece şerbet kıvamı klasik baklavaya göre daha yoğundur ve içinde bozulmayı hızlandıran "süt kaymağı" bulunmaz. Bu teknik özellik sayesinde raf ömrü normal baklavaya göre çok daha uzundur.

Daha yoğun şerbeti sayesinde hamuru yumuşamaz ve uzun süre (yaklaşık 1 ay) çıtırlığını korur. Özellikle şehirlerarası seyahatlerde veya uzun süre saklanması gereken durumlarda hediye olarak en çok tercih edilen türdür.

Klasik baklavadan en büyük farkı, şerbetinin su yerine süt ile hazırlanmasıdır. Bu sayede rengi daha beyaz, tadı ise çok daha hafif ve yumuşaktır. 1980'lerde fıstık fiyatlarının artması üzerine alternatif olarak, genellikle fındık kullanılarak üretilmeye başlanmış bir "ihtilal tatlısı"dır.

Sütün verdiği yumuşaklık nedeniyle hamuru klasik baklava kadar çıtır değildir; daha nemli ve süngerimsi bir dokusu vardır. Ağır şerbetli tatlılardan hoşlanmayanlar veya daha hafif bir lezzet arayanlar için en ideal tercihlerden biridir.

Adını, tepsideki kesim şeklinin büyük ve uzun havuç dilimlerini andırmasından alır. Klasik baklavaya göre dilimleri çok daha büyüktür ve yufka katları arasına konulan fıstık miktarı daha boldur.

Genellikle tek bir büyük dilim olarak servis edilir ve bu lezzetin ritüeli, arasına sade Maraş dondurması veya kaymak koyarak yemektir. Çıtır kabuğu ve bol malzemesiyle, özellikle restoranlarda yemek sonrası en sık sipariş edilen gösterişli bir tatlıdır.

Kare kesilen yufkaların muska (üçgen) şeklinde katlanmasıyla hazırlanan, kendine has dokusu olan bir çeşittir. Onu diğer baklavalardan ayıran en önemli özellik, fıstığın yanı sıra içinde pişmiş sütlü irmik kaymağı barındırmasıdır.

Bu kaymak dolgusu, dışı çıtır çıtır olan tatlının içinin yumuşacık ve kremsi kalmasını sağlar. İçindeki sütlü karışım nedeniyle raf ömrü diğer baklavalara göre daha kısadır ve tazeyken tüketilmesi lezzet açısından çok önemlidir.

İsmini, hamura verilen şeklin kuş yuvasını andırmasından alır. İncecik açılan yufkalar oklavaya sarılıp büzüldükten sonra, oklavadan çıkarılırken iki ucu birleştirilerek halka (yuva) şekline getirilir.

Ortasında oluşan çukur kısım, pişirilip şerbetlendikten sonra genellikle bütün haldeki Antep fıstıkları veya ceviz ile doldurulur. Hamurun kıvrımlı yapısı şerbeti çok iyi tuttuğu için oldukça yoğun ve lezzetli bir tatlı deneyimi sunar.

Görünümüyle bir midye kabuğunu andıran, estetik açıdan en dikkat çekici çeşitlerden biridir. Yufkanın özel bir teknikle büzülerek kapatılması sonucu üzerinde kat kat pileler oluşur ve bu sayede çok şık bir sunuma sahiptir.

Lezzet sırrı ise genellikle içinde saklıdır; fıstığın yanı sıra içine konulan süt kaymağı (irmik kaymağı), tatlıya harika bir yumuşaklık katar. Dışı çıtır çıtır, içi ise dolgun ve kremsi olan bu tatlı, modern baklavacılığın en sevilen örneklerindendir.

Anadolu mutfağının geleneksel ve ismiyle en merak uyandıran tatlılarındandır. Yuvarlak kesilen yufkaların içine malzeme konulup yarım ay şeklinde ikiye katlanmasıyla hazırlanır; pişerken hafifçe açılan katmanlar dudak şeklini alır.

Hem cevizli hem de fıstıklı olarak yapılabilen bu tatlıda, hamur katmanları diğer baklavalara göre biraz daha belirgindir. Şerbet, tatlının açık kalan ağız kısmından içeriye daha rahat işlediği için içi yumuşak, dışı gevrek olur.

Baklava çeşitleri arasında en "yeşil" olanıdır çünkü hamur oranı minimumda tutulurken, fıstık oranı maksimuma çıkarılmıştır. Tek kat incecik bir yufkanın içine yoğun bir fıstık ezmesi yayılarak rulo yapılmasıyla hazırlanır, bu sayede yediğinizde hamurdan çok fıstık tadı alırsınız.

Genellikle şerbeti diğer baklavalara göre biraz daha az hissedilir, çünkü fıstığın kendi yağı ve lezzeti baskındır. Fıstık severler için zirve noktası kabul edilen bu tatlı, yoğun malzemesi nedeniyle genellikle en kıymetli ve "ağır" misafir tatlısı olarak bilinir.

Diyarbakır'dan çıkıp son yıllarda tüm Türkiye'yi saran modern bir fenomendir. Klasik baklavadan en büyük farkı, şerbetinin süt ve şekerle hazırlanması ve üzerine bolca kakao ile rendelenmiş çikolata serpiştirilmesidir.

Sütün verdiği hafiflik ve çikolatanın aroması, onu geleneksel şerbetli tatlılardan ayırıp sütlü tatlı sınıfına yaklaştırır. Özellikle yaz aylarında buzdolabında soğutularak servis edilmesi, baymayan hafif yapısı ve ferahlatıcı lezzetiyle genç neslin favorisi haline gelmiştir.

Adını, yufkanın dürüm (rulo) şeklinde sarılmasından alır. Fıstık sarmaya benzer ancak yufkası biraz daha belirgindir ve genellikle daha gevrek bir yapıya sahiptir. Tek kat yufka üzerine bolca fıstık serpilip sıkıca yuvarlanarak hazırlanır.

İçindeki fıstık miktarı klasik baklavaya göre çok daha fazladır ve dilimlendiğinde içi yemyeşil görünür. Şerbeti tam kararında çeken yapısı sayesinde, ısırdığınızda hem çıtırlığı hem de yoğun fıstık lezzetini aynı anda hissettirir.

Adını hamuruna verilen şekilden alır; küçük kareler halinde kesilen yufkaların ortasından büzülerek "cimciklenmesi" ile kelebek veya fiyonk şekline getirilir. Genellikle tek lokmalık minik boyutlarda olduğu için yemesi oldukça kolay ve keyiflidir.

Küçük boyutu ve büzgülü yapısı sayesinde fırında ısının her noktaya ulaşmasıyla çok iyi pişer ve diğer baklavalara göre çok daha çıtır bir yapıya sahiptir. Şerbeti kıvrımları arasında tutan ancak hamurlaşmayan bu çeşit, yoğun çıtırlık arayanların favorisidir.

Fıstık sarmayı andıran ancak sarım tekniği ve hamur yapısıyla ondan ayrılan, Osmanlı saray mutfağının zarafetini yansıtan bir tatlıdır. İnce yufkaların arasına bolca fıstık serilip rulo şeklinde sarılmasıyla hazırlanır ve dilimlendiğinde içindeki katmanlar spiral bir görüntü oluşturur.

İçindeki fıstık oranı oldukça yüksektir, ancak hamuru fıstık sarmaya (dolamaya) göre bir miktar daha belirgindir. Bu denge, hem hamurun kıtırlığını hem de fıstığın yoğun aromasını aynı anda hissetmek isteyenler için mükemmel bir uyum sunar.

Geleneksel baklava lezzetinin en rafine hallerinden biri olarak kabul edilir. Genellikle klasik dilimlerden daha küçük, lokmalık ebatlarda kesilir ve iç malzemesi (özellikle fıstığı) standart baklavaya göre çok daha yoğun tutulur.

İsmine yakışır şekilde sunumu ve malzemesi oldukça zengindir; ancak şerbet ayarı ustalıkla yapıldığı için boğazı yakmaz. Üzeri genellikle ekstra fıstıkla süslenir ve özel günlerde en saygın misafirlere ikram edilmek üzere tercih edilen prestijli bir çeşittir.