Kanlıca Mantarı Tarifi, Tavada Sote ve Izgarada Pişirme Yöntemleri
Kanlıca mantarı, sonbahar aylarında Karadeniz ve Marmara'nın çam ormanlarında yetişen, yöre mutfaklarında büyük ilgi gören yabani bir mantardır. Turuncu rengi, etli yapısı ve hafif çam kokulu tadıyla kültür mantarından kolayca ayrılır. Özellikle Ekim ve Kasım aylarında pazarlarda görülür ve kısa sezonu nedeniyle merakla beklenir. Tereyağında sotelendiğinde ya da ızgarada piştiğinde kendine özgü bir lezzet sunar. Bu yazıda kanlıca mantarının özelliklerini, temizlenmesini, farklı pişirme yöntemlerini ve sofrada nelerle buluştuğunu bulabilirsiniz.

Kanlıca Mantarı Nedir
Kanlıca mantarı, bilimsel adıyla Lactarius deliciosus olarak bilinir. Çam ağaçlarının köklerine yakın, iğne yapraklarla kaplı topraklarda yetişir. Şapkası turuncu renkte ve hafif çukurdur, yüzeyinde koyu renkli halkalar görülür. Mantar kesildiğinde ya da kırıldığında turuncu kırmızı renkte bir süt salgılar. Bu sütün rengi yöre halkının mantara kanlıca adını vermesinin nedeni olarak bilinir. Mantarın kesilen ya da bastırılan yerleri zamanla yeşilimsi bir renk alır ve bu durum mantarın doğal bir özelliğidir.
Türkiye'de kanlıca mantarı özellikle Kastamonu, Bolu, Sinop, Kocaeli ve İstanbul çevresindeki ormanlık alanlarda toplanır. Sezonu ilk sonbahar yağmurlarıyla başlar ve havaların soğumasıyla sona erer.
Güvenli Kanlıca Mantarı İçin Dikkat Edilenler
Yabani mantarlarla ilgili temel kural, türünü kesin olarak bilmeden mantar toplamamak ve tüketmemektir. Doğada kanlıca mantarına benzeyen ve zehirli olan türler bulunur. Her yıl sonbaharda yaşanan mantar zehirlenmelerinin büyük kısmı, doğadan bilinçsizce toplanan mantarlardan kaynaklanır. Bu nedenle kanlıca mantarını yalnızca güvenilir satıcılardan ve denetimli pazarlardan almak gerekir.
Mantar tükettikten sonra bulantı, kusma, karın ağrısı ya da ishal gibi belirtiler görülürse vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulur. Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ne 114 numaralı hattan ulaşılabilir. Kanlıca mantarı tüketildikten sonra idrarın kırmızımsı bir renk alması ise bu mantara özgü zararsız bir durum olarak bilinir.
Kanlıca Mantarı Nasıl Temizlenir
Kanlıca mantarı ormandan geldiği için üzerinde toprak, çam yaprağı ve küçük kum taneleri bulunur. Mantarın sap kısmı genellikle içi boş ve kurtlanmaya açık olduğundan sapın alt ucu kesilir. Sap kesildiğinde içi delikli ya da kararmış ise o kısım ayıklanır.
Mantarlar soğuk suyun altında hızla yıkanır ve şapkanın alt kısmındaki yaprak aralarına yumuşak bir fırçayla ya da parmak uçlarıyla dokunularak kum temizlenir. Uzun süre suda bekletmek mantarın su çekmesine ve dokusunun bozulmasına neden olur. Yıkanan mantarlar temiz bir bez ya da kağıt havlu üzerinde iyice kurulanır. Büyük mantarlar bir kesme tahtası üzerinde ikiye ya da dörde bölünür, küçükler ise bütün olarak pişirilir.
Tereyağlı Kanlıca Mantarı Sote
Tereyağlı sote, kanlıca mantarının tadını en sade şekilde ortaya çıkaran yöntemdir.
Malzemeler

Hazırlanışı
Geniş bir tava orta yüksek ateşte ısıtılır ve tereyağı ile zeytinyağı birlikte eritilir. Zeytinyağı tereyağının yanmasını geciktirir. Mantarlar tavaya tek kat halinde yayılır. Tavayı fazla doldurmak mantarların kızarmasını engeller ve haşlanmış gibi olmalarına yol açar. Gerekirse mantarlar iki seferde pişirilir.
Mantarlar ilk birkaç dakika karıştırılmadan bırakılır, böylece alt yüzeyleri kızarır. Ardından çevrilir ve diğer yüzleri de pişirilir. Kanlıca mantarı kültür mantarına göre daha az su salar ve 8-10 dakikada pişer. Doğranmış biber ve ezilmiş sarımsak son 2 dakikada eklenir. Tuz en sonda eklenir, çünkü erken eklenen tuz mantarın su salmasına neden olur. Ocaktan alınan mantarın üzerine karabiber, pul biber ve maydanoz serpilir.
Izgarada Kanlıca Mantarı
Karadeniz köylerinde kanlıca mantarı geleneksel olarak sobanın üzerinde ya da közde pişirilir. Bu yöntem mantarın etli yapısını ve çam aromasını en iyi koruyan pişirme şeklidir. Bütün mantarlar sap tarafı alta bakarken ızgaraya yerleştirilir. Şapkanın çukur kısmına bir parça tereyağı ve bir tutam tuz konur. Tereyağı eriyip mantarın içine işlerken mantar kendi suyunda pişer.
Bu yöntem için mangal ya da döküm ızgara tava iyi sonuç verir. Mantarlar orta ateşte 8-10 dakika, kenarları hafifçe kızarana kadar pişirilir. Izgarada pişen kanlıca mantarı, üzerine biraz kekik serpilerek sıcak servis edilir.
Yumurtalı ve Kavurmalı Kanlıca
Kanlıca mantarı kahvaltı sofralarında da yer bulur. Tereyağında sotelenen mantarın üzerine yumurta kırılır ve yumurta pişene kadar tavanın kapağı kapatılır. Yörede bu tarif mantarlı yumurta olarak bilinir. Bir başka seçenek ise kanlıca mantarını kavurma ya da kıymayla birlikte pişirmektir. Et suyunu çeken mantar, yemeğe hem doku hem aroma katar.

Kanlıca Mantarının Yanına Ne Yakışır
Tereyağlı kanlıca mantarı, sıcak mısır ekmeği ya da köy ekmeğiyle Karadeniz sofralarının klasik bir lezzetidir. Ekmeğin tavanın dibindeki tereyağına batırılması bu yemeğin ayrılmaz bir parçasıdır. Yanına bir kase ayran ya da yoğurt eklemek tabağı dengeler.
Kanlıca mantarı ızgara et, köfte ve tavuk yemeklerinin yanında garnitür olarak da sunulur. Sade bir bulgur pilavı ya da tereyağlı pirinç pilavı, mantarın tadını öne çıkaran bir eşlikçidir. Ferah bir denge için yeşil salata ya da roka salatası tercih edilir. Sonbahar akşamlarında kanlıca mantarı, sıcak bir sebze çorbasından sonra sofraya gelen hafif bir ana yemek olarak da değerlendirilir. Mantarın turuncu rengini öne çıkarmak için geniş ve sade bir servis tabağı üzerinde sunmak sofraya canlı bir görüntü katar.
Kanlıca Mantarı Nasıl Saklanır
Kanlıca mantarı taze tüketilmesi gereken bir mantardır. Satın alındıktan sonra yıkanmadan, kağıt bir torba içinde buzdolabının sebzeliğinde saklanır ve 2-3 gün içinde tüketilir. Plastik poşet mantarın terlemesine ve çabuk bozulmasına neden olur. Uzun süre saklamak isteyenler mantarları tereyağında hafifçe sotelendikten sonra soğutur ve dondurucuya kaldırır. Bu şekilde mantar 2-3 ay dayanır.
Sonbaharın Kısa Süreli Lezzeti
Kanlıca mantarı, yılın yalnızca birkaç haftasında bulunan ve bu nedenle değerini sezonunda gösteren bir lezzettir. Güvenilir kaynaktan alınan mantarı doğru temizlemek, tavayı fazla doldurmadan pişirmek ve tuzu en sona bırakmak bu tarifin temel kurallarıdır. Tereyağı ve sarımsakla buluşan kanlıca mantarı, sonbahar sofralarına orman kokusunu taşıyan sade ve doyurucu bir tabak sunar.














