Demir, büyüme döneminde beyne oksijen taşıyan kırmızı kan hücrelerinin yapı taşıdır. Yeterli demir olmadığında bu taşıma sistemi yavaşlar. Çocuk yorulur, dikkat dağılır, öğrenmekte güçlük çeker.

İki yaş altı bebekler demiri anne sütünden alır. Katı gıdaya geçişle birlikte bu kaynak azalır. Okul çağında seçici yeme davranışları, abur cubur tüketimi ve öğün atlamalar sorunu büyütür. Üstüne bir de çay alışkanlığı eklenirse demir emilimi ciddi biçimde düşer.

10 mg demir için yaklaşık 150 gram pişmiş kırmızı et ya da bir kâse mercimek çorbası artı bir tabak ıspanak yemeği gerekir. Tabağı nasıl doldurduğunuz bu noktada belirleyicidir.

Demirin iki formu vardır. Hayvansal kaynaklı demir vücut tarafından çok daha kolay emilir. Bitkisel kaynaklardaki demirin emilim oranı ise daha düşüktür. Bu yüzden ıspanak yiyor olmak tek başına yeterli değildir. Önemli olan doğru kombinasyonu kurmaktır.

Bitkisel demir kaynaklarının emilim oranı yüzde iki ile yirmi arasında değişir. Ama aynı öğüne C vitamini eklendiğinde bu oran üçe, hatta dörde katlanabilir. Mercimek çorbasının yanına küçük bir portakal ya da limon sıkılmış yeşil salata koymak yeterlidir.

Çocuğunuz her seferinde portakal yemeyebilir. Biber, brokoli, domates ve çilek de C vitamini açısından oldukça iyidir. Çoğu çocuk bu besinleri daha kolay kabul eder.

Beslenme uzmanlarının önerdiği tabak modeli basittir: tabağı üç bölüme ayırın, her bölüme farklı bir besin grubu yerleştirin. Bölmeli tabak bu uygulamayı hem görsel hem de pratik hale getirir. Her bölüm ayrılmış olduğundan besinler karışmaz, çocuğu ürkütmez.

Demir odaklı bir tabak şöyle kurulabilir:

1. Bölüm — Protein: Kırmızı et, tavuk, köfte, mercimek köftesi veya nohut. Demirin ana kaynağı bu bölümdedir.

2. Bölüm — C Vitaminli Sebze veya Meyve: Brokoli, domates, biber, limonlu salata ya da portakal dilimi. Demir emilimini artıran bölümdür.

3. Bölüm — Tahıl veya Nişasta: Bulgur pilavı, tam buğday makarna, haşlanmış patates. Enerji sağlar, öğünü tamamlar.

Bu düzen aynı zamanda "Bezelyemi neden tavukla karıştırdın?" itirazının da önüne geçer. Her bölüm kendi başına durur.

Doğru şeyleri yemek kadar önemli olan bir konu daha vardır: yanlış zamanda yanlış şeylerle bir arada yememek.

Çay: İçindeki tanenler demir moleküllerine yapışır ve emilimi ciddi biçimde engeller. Araştırmalar, yemekle birlikte çay içildiğinde demir emiliminin yüzde altmışa kadar düşebildiğini göstermektedir. Çocuğunuz çay içiyorsa öğünden en az bir saat önce ya da iki saat sonra içmesi daha doğrudur.

Süt: Kalsiyum, demir emilimiyle rekabet eder. Çocuğun süt içmemesi gerektiği anlamına gelmez. Et ya da baklagil yenilen öğünde süt servisini en az kırk beş dakika ertelemek yeterlidir.

Kepekli tahıllardaki fitik asit de emilimi bir miktar yavaşlatır. Bu besinleri C vitaminiyle birlikte sunmak bu etkiyi dengeler.

Bazı çocuklar mercimeği koklar, ıspanağı reddeder, köftenin yanına bile yaklaşmaz. Zorlama nadiren işe yarar. Sofra mücadelesi başlar ve yemek zamanı strese dönüşür.

Bunun yerine tanıdık formlara gizlemek daha etkilidir. Mercimek çorbası sevmiyorsa mercimekli köfte kabul görebilir. Ispanak, gözleme içinde görünmez hale gelir. Nohut, fırında tuzla kavrulduğunda çoğu çocuk tarafından sevinçle yenir.

Servis biçimi de belirleyicidir. Doğru yemek takımı ve renkli tabaklar çocuğun yemekle ilişkisini olumlu etkiler. Görsel düzen iştahı açar.

Öğünleri hazırlarken kullandığınız tencere seti pişirme sürecini kolaylaştırır. Doğru ekipman, düzenli öğün hazırlığının önünü açar.

Doktor tahlil yapıp takviye önerdiyse o öneriyi uygulamak gerekir. Ama takviye beslenmenin yerini tutmaz, onu tamamlar. Besinlerdeki demir vücudun tanıdığı bir formda gelir ve birlikte gelen diğer besin öğeleriyle işlenir.

Karar vermek için üç kriter belirleyicidir: Kan tahlilinde ferritin değeri düşükse takviye gerekebilir ve doktora danışmak gerekir. Tahlil normal sınırlardaysa önce beslenme düzeni gözden geçirilmelidir. Seçici yeme sorunu varsa çocuk beslenme diyetisyeninden destek almak en doğru adımdır.

Çocukların yemekle ilişkisi sadece besin değeriyle şekillenmez. Görsellik, renkler ve sofranın düzeni de birer etkendir. Öğünleri düzenli bir servis takımı ile sunmak çocuğun yemeğe olan ilgisini artırır.

Günlük öğün hazırlığını kolaylaştırmak için mutfak gereçleri ve saklama düzenleme ürünleri de bu süreci destekler. Üç bölüm, bir tabak. Küçük bir değişiklik, büyük bir fark.