Kütahya Usulü Cimcik Mantısı Tarifi
Mantı denince çoğu kişinin aklına kıymalı küçük hamur bohçaları gelir. Kütahya mutfağında ise farklı bir mantı çeşidi öne çıkar. Cimcik mantısı, içine harç konmadan hazırlanan ve hamurun ortasından sıkıştırılarak şekillendirildiği yöresel bir yemektir. Kütahya ve çevresinde cimcik aşı adıyla da bilinen bu tarif, un, yumurta ve su gibi temel malzemelerle hazırlanır. Üzerine sarımsaklı yoğurt ve tereyağlı sos eklenir. Hamurun ince açılması ve doğru şekilde şekillendirilmesi, tarifin en belirgin noktalarını oluşturur.
Cimcik Mantısı Nedir?
Cimcik mantısı, klasik mantı tariflerinden iç harç kullanılmamasıyla ayrılır. Hamur açıldıktan sonra küçük kareler halinde kesilir. Her parça ortasından parmaklarla sıkıştırılır ve kendine özgü şeklini alır. “Cimcik” adı da bu şekillendirme yönteminden gelir.
Tarifin lezzetinde hamurun kıvamı önemli bir yer tutar. Hamurun fazla kalın olması pişirme sonrasında sert bir doku oluşturabilir. Çok ince açılması ise şekillendirme sırasında yırtılmasına neden olabilir. Bu nedenle hamurun kolay açılan, ancak formunu koruyan bir kıvamda hazırlanması gerekir.
Cimcik mantısı genellikle sarımsaklı yoğurt ve tereyağında kızdırılan pul biberli sosla servis edilir. Bazı tariflerde salça veya farklı baharatlar da kullanılabilir. Ancak sade yoğurt ve tereyağlı sos, hamurun tadını öne çıkaran klasik sunumlardan biridir.
Cimcik Mantısı İçin Gerekli Malzemeler
Hamuru için
4 su bardağı un
1 adet yumurta
Yaklaşık 1,5 su bardağı ılık su
1,5 tatlı kaşığı tuz
Üzeri için
2 su bardağı yoğurt
2-3 diş sarımsak
3 yemek kaşığı tereyağı
1 tatlı kaşığı pul biber
Yarım tatlı kaşığı biber salçası
Kuru nane
Kütahya Usulü Cimcik Mantısı Nasıl Hazırlanır?
Hamurun Yoğrulması
Un geniş bir yoğurma kabına alınır ve ortası açılır. Yumurta ile tuz eklenir. Ilık su azar azar ilave edilir ve hamur yoğrulur. Hamurun ele yapışmayan, kolay açılabilen ve mantı hamuruna yakın bir sertlikte olması gerekir.
Hamur yaklaşık 10 dakika yoğrulur. Elle yoğurma yerine bir hamur yoğurma makinesi kullanmak da mümkündür. Yoğurma tamamlandığında hamurun üzeri örtülür ve yaklaşık 30 dakika dinlendirilir. Dinlenme süresi, hamurun daha kolay açılmasına yardımcı olur.
Hamurun Açılması ve Cimciklenmesi
Dinlenen hamur üç veya dört bezeye ayrılır. Her beze hafif unlanmış tezgahta oklava yardımıyla ince şekilde açılır. Hamurun yaklaşık 1 milimetre kalınlığında olması uygun bir sonuç verir.
Açılan hamur önce şeritlere, ardından yaklaşık 1,5 santimetrelik küçük karelere ayrılır. Her kare parça ortasından baş ve işaret parmağıyla hafifçe sıkıştırılır. Böylece cimcik mantısına özgü küçük şekil ortaya çıkar.
Hazırlanan parçalar hafifçe unlanmış bir tepsiye veya temiz bir bez üzerine tek sıra halinde yerleştirilir. Haşlamadan önce kısa süre bekletmek, hamurun yüzeyindeki nemin azalmasına yardımcı olur. Özellikle çok sayıda cimcik hazırlanıyorsa parçaların birbirine yapışmaması için tek kat halinde dizilmesi önem taşır.
Cimciklerin Haşlanması
Geniş bir tencerede bol su kaynatılır ve tuz eklenir. Cimcikler kaynayan suya bırakılır. Parçaların birbirine yapışmaması için ilk birkaç dakika hafifçe karıştırılır.
Pişirme süresi hamurun kalınlığına ve cimciklerin büyüklüğüne göre değişir. Taze hazırlanan cimcikler genellikle yaklaşık 10-12 dakika içinde pişer. Pişen hamurların dokusu yumuşar, ancak tamamen dağılmaması gerekir. Haşlama sırasında geniş bir tencere kullanmak, parçaların rahat hareket etmesine yardımcı olur.
Cimcikler piştikten sonra süzülür. İstenirse bir miktar haşlama suyu ayrılır. Bu su, servis sırasında yemeğin daha yumuşak bir kıvamda kalmasına yardımcı olabilir.
Sarımsaklı Yoğurt ve Tereyağlı Sosun Hazırlanması
Yoğurt bir kaseye alınır. Ezilmiş sarımsak eklenir ve karışım pürüzsüz hale gelene kadar çırpılır. Yoğurdun çok soğuk olmaması, sıcak cimciklerle buluştuğunda daha dengeli bir servis yapılmasını sağlar.
Tereyağı küçük bir tava içinde kısık ateşte eritilir. Pul biber ve isteğe bağlı olarak biber salçası eklenir. Baharatların yanmaması için sos kısa süre karıştırılır ve ocaktan alınır.
Servis tabağına alınan cimciklerin üzerine önce sarımsaklı yoğurt, ardından sıcak tereyağlı sos eklenir. Kuru nane ise isteğe bağlı olarak son aşamada serpilir.
Cimcik Mantısı Yaparken Nelere Dikkat Edilir?
Hamur Kalınlığı
Cimcik mantısında en önemli ayrıntılardan biri hamurun kalınlığıdır. Kalın açılan hamur, pişirme sonrasında daha sert bir dokuya sahip olabilir. Çok ince hamur ise şekillendirme sırasında kolayca yırtılabilir. Bu nedenle hamurun her bölgesinin mümkün olduğunca eşit kalınlıkta açılması gerekir.
Karelerin Boyutu
Kareleri keserken boyutların birbirine yakın olması da pişirme süresini dengeler. Çok farklı büyüklüklerde parçalar hazırlandığında küçük olanlar daha erken pişerken büyük olanların pişmesi daha uzun sürer.
Şekillendirme
Şekillendirilen cimciklerin birbirine yapışmaması için hafif unlu bir yüzey kullanılır. Parçalar üst üste bırakılmaz. Özellikle hazırlık uzun sürüyorsa tepsinin üzerinin temiz bir bezle örtülmesi, hamurun yüzeyinin aşırı kurumasını önlemeye yardımcı olur.
Kurutma
Cimcikler önceden hazırlanıp tamamen kurutulacaksa nemden uzak, temiz ve kuru bir ortam tercih edilir. Kurutulan hamurun nem almaması önem taşır. Haşlama sırasında kuru cimciklerin pişme süresi taze hazırlananlara göre daha uzun olabilir. Bu nedenle pişirme sırasında dokusu kontrol edilir.
Cimcik Mantısının Yanına Ne Gider?
Cimcik mantısı, yoğurtlu ve tereyağlı sosuyla tek başına doyurucu bir yemek olarak servis edilir. Yanına mevsim sebzeleriyle hazırlanan bir salata veya ev yapımı turşu eklenebilir. Özellikle ekşi ve taze tatlar, yoğurtlu hamurun yanında sofraya farklı bir denge getirir.
Mevsim Salatası
Yoğurtlu ve tereyağlı mantının yanında taze bir eşlikçi olur.
Ev Yapımı Turşu
Ekşi ve canlı aromasıyla sofraya farklı bir denge getirir.
Demli Çay
Yemek sonrasında servis edilebilecek sade bir içecek seçeneğidir.
Yemeğin yanında ayrıca cacık hazırlamak yerine sade bir salata tercih etmek daha uygun olur. Böylece sofrada yoğurtlu tatların tekrarı önlenir. Yemek sonrasında ise demli bir çay servis edilebilir.
Kütahya Mutfağından Sofraya Cimcik Mantısı
Kütahya usulü cimcik mantısı, az sayıda temel malzemeyle hazırlanan yöresel hamur yemeklerinden biridir. İç harç kullanılmaması, tarifi klasik mantıdan ayıran en belirgin özelliktir. İnce açılan hamurun küçük kareler halinde kesilip ortasından sıkıştırılması ise cimciğe özgü şekli oluşturur.
Tarifin lezzetinde hamurun kıvamı, pişirme süresi ve üzerine eklenen sos birlikte rol oynar. Sarımsaklı yoğurt ile tereyağlı pul biber sosu, sade hamurun tadını tamamlar. Hamur önceden hazırlanıp kurutulduğunda ise farklı bir zamanda pişirilerek sofraya getirilebilir. Bu yönüyle cimcik mantısı, Kütahya mutfağının sade malzemelerle hazırlanan yöresel tarifleri arasında kendine özgü bir yere sahip olur.
