Cennet hurması (bilimsel adıyla Diospyros kaki), ana vatanı Çin ve Japonya olan ancak günümüzde Türkiye dahil Akdeniz havzasında da yaygın olarak yetiştirilen, turuncu renkli ve tatlı bir kış meyvesidir. Görünümü domatesi andırsa da, olgunlaştığında bal gibi tatlı, yumuşak ve jölemsi bir iç yapıya sahip olur. Ham halindeyken içerdiği yüksek tanen nedeniyle ağızda buruk bir tat bırakabilir; bu yüzden genellikle iyice yumuşayıp olgunlaştıktan sonra tüketilmesi gerekir.

Besin değeri açısından oldukça zengin olan bu meyve, özellikle A ve C vitaminleri, potasyum ve diyet lifi açısından güçlü bir kaynaktır. İçerdiği antioksidanlar sayesinde bağışıklık sistemini desteklerken, lifli yapısı sindirim sisteminin düzenlenmesine yardımcı olur. Taze olarak yenmesinin yanı sıra, Türkiye'de son yıllarda oldukça popülerleşen kurutulmuş haliyle, marmelat yapılarak veya tatlılarda kullanılarak da sıklıkla tüketilir.

Cennet hurması (Trabzon hurması) Türkiye'de ılıman iklimin hakim olduğu kıyı şeritlerinde, özellikle de Akdeniz ve Ege bölgelerinde yoğun olarak yetiştirilir. Üretimin lokomotifi konumundaki Adana (Kozan) ve Denizli (Honaz) illeri, hem taze tüketim hem de kurutulmuş hurma endüstrisi açısından ülkenin en büyük merkezleridir; bunları Hatay, Mersin ve Antalya takip eder.

Ticari merkezlerin dışında, meyveye adını veren Karadeniz Bölgesi'nde (Trabzon, Artvin) ve Marmara'da (Sakarya, Bilecik) yaygın olarak bulunurken, Güneydoğu Anadolu'da ise Adıyaman'ın Gölbaşı ilçesi özel mikro klimasıyla önemli bir üretim alanı olarak öne çıkar. Kışın -12 derecenin altına düşmeyen ve 1000 rakımın altındaki hemen hemen tüm ılıman bölgelerde bu ağaç verimli bir şekilde yetişebilir.

Cennet hurması, zengin vitamin ve mineral içeriğiyle kış aylarında vücudun savunma mekanizmasını güçlendiren, aynı zamanda tatlı ihtiyacını doğal yoldan karşılayan besleyici bir meyvedir. Yüksek oranda lif ve antioksidan barındırması nedeniyle metabolizmayı düzenlerken genel sağlık durumunun iyileştirilmesine de önemli katkılar sağlar.

Bu meyvenin düzenli tüketildiğinde sağladığı faydalar şunlardır:

Cennet hurması, türüne göre değişmekle birlikte genellikle iyice olgunlaşıp yumuşadıktan sonra tüketilen bir meyvedir; çünkü ham hali ağızda kekremsi bir tat bırakabilir. İyice yumuşamış meyveyi yıkayıp sap kısmını çıkardıktan sonra ortadan ikiye bölerek içini bir kaşık yardımıyla yiyebileceğiniz gibi, daha sert olan "çikolatalı" türlerini elma gibi dilimleyerek kabuğuyla birlikte de tüketebilirsiniz. Taze tüketimin yanı sıra, son yıllarda oldukça popüler olan kurutulmuş hali ceviz veya tahinle eşleştirilerek yenebilir, püre haline getirilerek kek, kurabiye veya yoğurtlu kaselerde doğal tatlandırıcı olarak kullanılabilir.

Cennet hurması oldukça faydalı bir meyve olsa da, aşırı tüketimi veya yanlış şekilde yenmesi bazı yan etkilere neden olabilir. Özellikle meyvenin içerdiği yüksek şeker ve bazı özel bileşenler, porsiyon kontrolü yapılmadığında sindirim sistemini ve kan şekeri dengesini zorlayabilir.

Aşırı tüketimin olası zararları şunlardır:

Hachiya (Klasik Tür)

Genellikle "Trabzon Hurması" olarak bilinen ve uç kısmı sivri, palamut benzeri bir yapıya sahip olan bu tür, yüksek oranda tanen içerdiği için sertken yenmesi neredeyse imkansızdır. Ağızda bıraktığı o meşhur buruk ve kekremsi tadın kaybolması için meyvenin tamamen olgunlaşması, dış kabuğunun şeffaflaşması ve içinin jöle kıvamına gelmesi beklenmelidir; bu aşamaya geldiğinde tadı bala benzer yoğun bir tatlılığa ulaşır.

Fuyu (Çikolatalı Hurma)

Halk arasında "Çikolatalı Hurma" olarak adlandırılan ve domatese benzeyen basık şekliyle ayırt edilen bu tür, diğerinin aksine sertken de tatlıdır ve kabuğuyla birlikte elma gibi ısırılarak yenebilir. İç kısmında çekirdeklerin etrafında oluşan kahverengi lekeler nedeniyle bu ismi almıştır ve içinde tanen barındırmadığı için, yumuşamasını beklemeden kıtır kıtır bir dokuya sahipken bile keyifle tüketilebilir.

Satın alma aşamasında öncelikle hangi deneyimi aradığınıza karar vermelisiniz; eğer elma gibi ısırarak yemek istiyorsanız basık şekilli ve sert olan "Çikolatalı" (Fuyu) türünü, kaşıklayarak yemek istiyorsanız sivri uçlu (Hachiya) türünü tercih etmelisiniz. Sivri uçlu olanları seçerken, hemen tüketecekseniz dokunduğunuzda su balonu gibi yumuşamış olanları, birkaç gün sonra yiyecekseniz sert ama kabuğu pürüzsüz ve parlak turuncu olanları sepete atmalısınız. Özellikle çikolatalı türünde kabuk üzerindeki ince siyahımsı çizgiler veya lekeler genellikle bir kusur değil, meyvenin doğal yapısıdır.

Saklama koşulları ise tamamen meyvenin olgunluk durumuna bağlıdır. Eğer aldığınız cennet hurmaları sertse, yumuşamaları için onları mutlaka oda sıcaklığında, güneş almayan bir yerde bekletmeli ve bu aşamada asla buzdolabına koymamalısınız; çünkü soğuk hava olgunlaşma sürecini durdurur ve tadını bozar. Meyveler tamamen yumuşayıp jöle kıvamına geldiğinde ise buzdolabının sebzelik bölümüne almalı ve en fazla 2-3 gün içinde tüketmelisiniz; ayrıca olgunlaşmış hurmanın içini dondurucuda saklayarak daha sonra sorbe yapımında da kullanabilirsiniz.

Pazardan veya marketten aldığınız sivri uçlu (Hachiya) cennet hurmaları hala sertse ve o buruk tadın gitmesi için haftalarca beklemek istemiyorsanız, mutfaktaki en büyük yardımcınız bir adet elma olacaktır. Elmada doğal olarak bulunan ve meyvelerin olgunlaşmasını tetikleyen "etilen gazı", kapalı bir ortamda hapsedildiğinde cennet hurmasının yumuşama sürecini mucizevi bir şekilde hızlandırır.

Bu yöntemi uygulamak için sert olan cennet hurmalarını bir poşetin içine, yanlarına bir adet elma (veya armut) koyarak yerleştirin ve poşetin ağzını hava almayacak şekilde sıkıca kapatın. Oda sıcaklığında, güneş görmeyen bir köşede 2 ila 3 gün beklettiğinizde, normalde çok daha uzun sürecek olan olgunlaşma sürecinin tamamlandığını ve hurmaların bal gibi tatlı, jölemsi bir kıvama geldiğini göreceksiniz.