Botanik dünyasında Carica papaya adıyla bilinen bu bitki, aslında ağaç formu verilmiş devasa bir ottur. Palmiye benzeri gövdesi, taç şeklinde açılan geniş yaprakları ve gövdeye yapışık salkımlar halinde büyüyen meyveleriyle tam bir tropikal iklim aşığıdır. Anavatanı Güney Meksika ve Orta Amerika olan papaya, sıcak ve nemli bölgeleri o kadar sever ki, bugün Brezilya’dan Hindistan’a, Endonezya’dan Afrika kıyılarına kadar dünyanın pek çok yerinde yetiştirilir.

Gelelim en güzel habere: Papaya artık Türkiye topraklarında da yetişiyor! Ülkemizin "tropikal cenneti" olmaya aday Akdeniz sahil şeridi, özellikle Alanya, Gazipaşa ve Anamur hattı, papaya yetiştiriciliği için oldukça elverişli bir mikroklimaya sahip. Bu sayede ithal ürünlere kıyasla çok daha taze ve lezzetli yerli papayalara ulaşmak artık mümkün hale geldi.

Meyvenin şekli genellikle armut veya uzun bir kavunu andırır. Olgunlaşmamış hali koyu yeşil ve serttir; olgunlaştıkça kabuğu güneş sarısına veya kehribar turuncusuna döner. İçini kestiğinizde ise sizi somon rengi etli bir kısım ve tam ortada havyarı andıran siyah, parlak çekirdekler karşılar.

Papaya sadece lezzetli bir meyve değil, içerdiği vitaminler, mineraller ve özel enzimler sayesinde adeta bir "süper gıda"dır. İşte papayayı beslenme rutininize eklemeniz için en geçerli sebepler:

Sindirim Sisteminin En Büyük Dostu

Papain Enzimi Papayayı diğer tüm meyvelerden ayıran en önemli özellik, içeriğinde bulunan "Papain" adındaki proteolitik enzimdir. Bu enzim, proteinlerin parçalanmasını ve sindirilmesini inanılmaz derecede kolaylaştırır. Özellikle et ağırlıklı ağır bir yemekten sonra yaşanan şişkinlik, hazımsızlık ve gaz problemlerine karşı papaya tüketmek, mideyi rahatlatmanın en doğal yollarından biridir. Hatta bu özelliği nedeniyle gıda endüstrisinde etleri yumuşatmak için doğal bir marinasyon malzemesi olarak da kullanılır.

Bağışıklık Kalkanı

C vitamini denince aklınıza hemen portakal gelebilir ama şaşırtıcı bir gerçek var: Papaya, portakaldan çok daha fazla C vitamini içerir. Orta boy bir papaya, günlük C vitamini ihtiyacınızın %200'ünden fazlasını karşılayabilir. Bu da bağışıklık sistemini güçlendirmek, kış hastalıklarından korunmak ve vücut direncini artırmak için muazzam bir kaynaktır.

Göz Sağlığı İçin A Vitamini Deposu

Meyvenin o canlı turuncu rengi, içeriğindeki yüksek beta-karoten ve A vitamini oranının bir işaretidir. Zeaksantin adı verilen güçlü bir antioksidan içeren papaya, zararlı mavi ışınları filtreleyerek göz sağlığını korur ve yaşa bağlı görme bozukluklarının (makula dejenerasyonu) riskini azaltmaya yardımcı olur.

Kalp Dostu Likopen Kaynağı

Genellikle domateste bulunduğunu bildiğimiz likopen, papayada da bol miktarda bulunur. Yapılan araştırmalar, fermente papaya ve likopenin, "iyi kolesterol" olarak bilinen HDL'nin koruyucu etkisini artırabileceğini ve kötü kolesterolün (LDL) oksidasyonunu engelleyerek damar tıkanıklığı riskini düşürebileceğini göstermektedir.

İltihap Giderici Etki

Papain ve kimopapain enzimleri sadece sindirime yaramaz; aynı zamanda vücuttaki enflamasyonu (yangıyı) azaltıcı etkiye de sahiptir. Bu nedenle romatoid artrit gibi eklem iltihabı sorunları yaşayan kişiler için doğal bir destekleyici besin olarak önerilir.

Papayayı kestiniz, içindeki o siyah boncuk gibi çekirdekleri kaşıkla sıyırıp çöpe mi atıyorsunuz? Bir daha düşünün! Papaya çekirdekleri, en az meyvesi kadar, hatta bazı konularda meyvesinden daha etkili bileşenlere sahiptir.

Diyet yapanlar için harika bir haberimiz var: Papaya oldukça düşük kalorili bir meyvedir. Yaklaşık 100 gram olgun papaya meyvesinin ortalama besin değerleri şöyledir:

Su oranı yüksek ve lifli yapısı sayesinde uzun süre tokluk hissi verirken tatlı krizlerini de sağlıklı bir şekilde bastırır.

Markette veya manavda papaya seçerken hayal kırıklığına uğramamak için şu ipuçlarına dikkat etmelisiniz:

1. Renk Kontrolü: Eğer meyveyi hemen o gün yiyecekseniz, kabuğu tamamen sarı veya turuncuya dönmüş olanları tercih edin. Kabuğu tamamen yeşil olan papaya "ham"dır ve tadı henüz oluşmamıştır (Ancak salata için alıyorsanız yeşil tercih edebilirsiniz).

2. Dokunma Testi: Olgun bir papaya, avucunuzla hafifçe sıktığınızda tıpkı olgun bir avokado veya şeftali gibi hafifçe esnemelidir. Çok sertse hamdır, parmağınız içine göçüyorsa ve sap kısmında kötü bir koku varsa aşırı olgunlaşmış (geçmiş) demektir.

3. Evde Olgunlaştırma: Eğer yeşil ve sert bir papaya aldıysanız endişelenmeyin. Oda sıcaklığında 2-3 gün bekleterek olgunlaşmasını sağlayabilirsiniz. Süreci hızlandırmak isterseniz, papayayı bir kağıt kese kağıdının içine bir adet elma veya muz ile birlikte koyun. Elma ve muzun yaydığı etilen gazı, papayanın hızla sararmasını ve yumuşamasını sağlayacaktır.

Saklama: Olgunlaşmış ama kesilmemiş papayayı buzdolabında 3-4 gün saklayabilirsiniz. Kesildikten sonra ise mutlaka hava almayan bir kapta buzdolabında tutulmalı ve 2 gün içinde tüketilmelidir.

Papaya hazırlamak aslında kavun hazırlamak kadar basittir. Ancak meyvenin yumuşak dokusunu ezmemek için doğru ekipman kullanımı önemlidir.

Papayayı sadece dilimleyip yemek zorunda değilsiniz. İşte mutfağınızda fark yaratacak 3 pratik kullanım:

1. Tropikal Kahvaltı Kasesi

Güne enerjik başlamak için harika bir seçenek. Bir kase süzme yoğurdun üzerine küp küp doğradığınız papayaları ekleyin. Üzerine granola, biraz chia tohumu ve bal gezdirin. Bu renkli karışımı, sunumuyla iştah kabartan şık bir kase içerisinde servis ederek kendinizi şımartabilirsiniz.

2. Canlandırıcı Papaya Smoothie

Sindirim sistemini rahatlatan enfes bir içecek.

Tüm malzemeleri güçlü bir blender içerisine atın ve pürüzsüz bir kıvam alana kadar çekin. Özellikle spor sonrası veya ağır bir akşam yemeği ertesi için idealdir.

3. Tayland Usulü Papaya Salatası (Som Tam)

Dünya mutfağının en meşhur salatalarından biridir. Bu tarifte genellikle olgunlaşmamış "yeşil papaya" kullanılır. Yeşil papaya rendelenir; sarımsak, acı biber, balık sosu, limon suyu, yer fıstığı ve domates ile havanda hafifçe dövülerek harmanlanır. Tatlı, ekşi ve acının muazzam dengesini sunar.

Papaya sadece mideyi değil, cildi de besler. İçeriğindeki A vitamini ve papain enzimi, kozmetik dünyasında "doğal peeling" etkisiyle bilinir. Papain enzimi, cilt yüzeyindeki ölü deri hücrelerini nazikçe eriterek alttan taze ve parlak derinin çıkmasına yardımcı olur.

Ev Yapımı Papaya Maskesi: Olgunlaşmış bir dilim papayayı çatalla iyice ezin ve püre haline getirin. İçine bir tatlı kaşığı bal ekleyip karıştırın. Temiz cildinize sürün ve 15-20 dakika bekletin. Yüzünüzü ılık suyla yıkadığınızda cildinizin ne kadar yumuşadığını ve parladığını göreceksiniz.

Her ne kadar şifalı olsa da papayanın da dikkatli tüketilmesi gereken durumlar vardır:

Papaya zayıflatır mı?

Papaya doğrudan yağ yakan bir "sihirli değnek" değildir ancak kilo verme sürecini güçlü bir şekilde destekler. Düşük kalorili olması, yüksek lif içeriğiyle tok tutması ve bağırsak hareketlerini hızlandırması sayesinde diyet listelerinin vazgeçilmezidir.

Papaya kabuğu yenir mi?

Papaya meyvesinin kabuğu zehirli değildir ancak tadı oldukça acı, dokusu ise sert ve lezzetsizdir. Ayrıca tarım ilacı kalıntıları riski nedeniyle kabuğunun soyularak tüketilmesi tavsiye edilir.

Papaya gaz yapar mı yoksa giderir mi?

Pek çok meyvenin aksine papaya gaz yapmaz, tam tersine gazı giderir. İçindeki papain enzimi, sindirimi zor olan proteinleri parçalayarak bağırsaktaki gaz oluşumunu ve şişkinliği engeller.

Yeşil papaya zehirli midir?

Hayır, zehirli değildir ancak çiğ olarak yenmesi tavsiye edilmez. Yeşil papaya, Asya mutfağında genellikle sebze gibi pişirilerek veya yukarıda bahsettiğimiz salatalarda kullanılarak tüketilir. Pişirmek veya asitle (limon/sirke) marine etmek, içindeki lateks miktarını ve sertliğini kırar.