Marketlerde veya pazar tezgahlarında dağ gibi yığılmış karpuzların önünde durup "acaba hangisi?" diye düşünmek yazın en klasik manzaralarından biridir. Çoğu zaman şansımıza güveniriz ya da satıcının "bal bunlar abla/abi" sözüne inanırız. Oysa iyi bir karpuz kendini dış görünüşüyle ele verir. İşte o mükemmel tada ulaşmanızı sağlayacak en önemli işaretler:

1. Karpuzun Altındaki Sarı Leke (Tarla İzi)

Karpuzu elinize aldığınızda ilk bakmanız gereken yer, meyvenin toprakla temas ettiği alt kısımdır. Bu bölge, karpuzun güneş altında ne kadar beklediğinin karnesidir. Eğer bu leke beyaz veya çok açık, soluk bir yeşilse, karpuz henüz gelişimini tamamlamadan, alelacele toplanmış demektir; tadı muhtemelen "kabak" gibi çıkacaktır. Ancak bu leke koyu sarı, hatta turuncuya çalan bir krem rengindeyse, karpuz tarlada yeterince kalmış, güneşi iyice emmiş ve tatlanmıştır. Kısacası; sarı leke ne kadar koyuysa, lezzet o kadar garantidir.

2. Karpuzun Ağırlığı: Göründüğünden Ağır Olmalı

Karpuz reyonunda aynı boyutta iki karpuzu elinize alıp kıyasladığınızda, ağır olan her zaman doğru tercihtir. Karpuzun %90'ından fazlası sudur. Eğer bir karpuz hafifse, içindeki suyu kaybetmiş, kurumuş veya içi boşalmış (koflaşmış) demektir. Ağır olan karpuz ise su doludur, dokusu sıkıdır ve kestiğinizde o beklediğiniz sulu, ferahlatıcı lezzeti sunar. Bu yüzden boyuna aldanmayın, her zaman "kaldırma testi" yapın; en ağır hissettiren en tatlısıdır.

3. Karpuzun Sesi: O Meşhur Vurma Testi

Karpuz seçerken parmak boğumlarıyla vurmak neredeyse bir ata sporumuzdur, peki ama tam olarak ne duymalıyız? Buradaki ince ayrım şudur: Eğer vurduğunuzda tok ve derin bir ses (dolgun bir 'tın' sesi) geliyorsa karpuz sulu, diri ve olgundur. Ancak ses çok tiz, metalik veya boş bir tahtaya vuruyormuşsunuz gibi geliyorsa henüz hamdır. Tam tersi, çok boğuk, sönük ve yankısız bir ses geliyorsa da karpuzun içi geçmiş, aşırı olgunlaşmış ve liflenmiş olabilir. İdeal olan, o tok ve yankılı sestir.

4. Karpuzun Sapı: Kuru mu Yeşil mi?

Karpuzun tepe kısmındaki sap, meyvenin beslenme bağını gösterir. Eğer sap yemyeşil, canlı ve tazeyse, bu karpuzun henüz büyümeye devam ederken, yani vaktinden önce koparıldığını gösterir. Şeker oranı henüz zirveye ulaşmamıştır. Ancak sap tamamen kurumuş, kahverengileşmiş ve hatta bükülüp kıvrılmışsa, bitki meyveye su vermeyi kesmiş demektir. Bu, karpuzun olgunlaşma sürecini tamamladığını ve en tatlı halinde toplandığını müjdeler. Kısacası; yeşil sap riskli, kuru sap güvenlidir.

5. Karpuz Yüzeyindeki Çatlaklar ve Lekeler

Pürüzsüz, cilalanmış gibi duran karpuzlar göze hitap etse de, lezzet her zaman güzellikte gizli değildir. Karpuzun üzerinde kahverengi, ağ benzeri çatlak izleri veya sertleşmiş yara benzeri dokular (webbing) görüyorsanız sakın o karpuzu bırakmayın. Bu izler, arıların çiçeklenme döneminde o karpuzu sıkça ziyaret ettiğini ve yoğun bir tozlaşma yaşandığını gösterir. Ne kadar çok tozlaşma, meyvenin içinde o kadar yüksek şeker oranı demektir. Yani o "kusurlu" görünen lekeler, aslında içi şerbet gibi bir karpuzun imzasıdır.

Halk arasında sıkça konuşulan bir diğer konu da karpuzun cinsiyetidir. Bilimsel bir cinsiyet ayrımı olmasa da şekil itibariyle yapılan bir sınıflandırma mevcuttur. Daha uzun ve oval şekilli karpuzlara erkek, daha yuvarlak ve basık olanlara dişi denir.

Genel kanı; oval (erkek) karpuzların daha sulu ama tadının daha hafif olduğu, yuvarlak (dişi) karpuzların ise daha tatlı ve çekirdek yapısının daha az olduğu yönündedir. Eğer şerbet gibi tatlı bir lezzet arıyorsanız, seçiminizi daha yuvarlak formdaki karpuzlardan yana kullanabilirsiniz.

En belirgin işaret dış kabuğun direncini kaybetmesidir; parmağınızla bastırdığınızda kabuk esniyor veya içeri çöküyorsa karpuzun ömrü dolmuştur. Ayrıca vurulduğunda tok bir ses yerine "kof" veya boş bir ses çıkarması da içindeki suyun çekildiğini gösterir. Kesildiğinde ise etli kısmın canlı kırmızıdan ziyade soluk, pörsümüş bir renge dönmesi, dokusunun un gibi dağılması (kumlu yapı) ve çekirdeklerin etinden ayrışmaya başlaması, karpuzun aşırı olgunlaştığını ve lezzetini yitirdiğini kanıtlar. Hafif ekşimsi bir koku da bozulmanın başladığının en net habercisidir.

Genel kanının aksine, pırıl pırıl parlayan karpuzlar genellikle henüz hamdır. Güneş altında yeterince bekleyen ve şeker oranı artan karpuzun dış kabuğu, zamanla o parlak mumsu tabakayı kaybederek daha mat ve donuk bir görünüme kavuşur; bu matlık tatlılığın işaretidir. Ayrıca üzerindeki koyu yeşil ve açık yeşil şeritlerin birbirine karışmamış olması, yani renk kontrastının belirgin ve çizgilerin net olması da karpuzun sağlıklı büyüdüğünü gösteren önemli bir renk ipucudur.