Kaju ağacının sağlıklı gelişimi ve meyve vermesi için spesifik iklim koşullarının sağlanması zorunludur. Bu ağaç, subtropikal değil, tam anlamıyla bir tropikal iklim bitkisidir.

Küresel kaju üretimi, iklim şartlarının elverdiği Asya ve Afrika ülkelerinde yoğunlaşmıştır. İşleme teknolojisi ve ham üretim kapasitesi ülkeden ülkeye değişiklik gösterir.

Türkiye'de ticari anlamda açık arazide kaju yetiştiriciliği yapılması, ülkenin ekolojik koşulları ve iklim kuşakları nedeniyle mümkün değildir. Kaju ağacı (Anacardium occidentale), sıcaklığın yıl boyunca 20°C’nin altına düşmediği ve don olaylarının kesinlikle görülmediği tropikal iklim bölgelerine özgü bir bitkidir. Türkiye’nin tarımsal açıdan en sıcak bölgesi olan Akdeniz sahil şeridinde bile kış aylarında sıcaklıkların zaman zaman 0°C’ye yaklaşması ve don riskinin bulunması, kaju ağacının hayatta kalmasını imkansız kılar; çünkü bu bitki 10°C’nin altındaki sıcaklıklarda fizyolojik gelişimini durdurur ve kısa sürede kurur.

İklimsel engellerin yanı sıra, kaju yetiştiriciliği için sadece sıcaklık değil, aynı zamanda yüksek nem ve hasat döneminde kuraklık gerektiren spesifik bir yağış rejimi de zorunludur. Türkiye’de hobi amaçlı olarak tam kontrollü, ısıtmalı ve özel nemlendirmeli seralarda yetiştirilmesi teknik olarak mümkün olsa da, bu yöntem yüksek enerji ve bakım maliyetleri sebebiyle ticari üretim için sürdürülebilir değildir. Ülkemizin güneşlenme süresi ve mevsim geçişleri, kaju meyvesinin tam olgunluğa erişmesi ve içinin dolması için yetersiz kaldığından, Türkiye kaju ihtiyacının tamamını ithalat yoluyla karşılamaktadır.

Kajunun meyve oluşum süreci, botanik dünyasındaki en sıra dışı yapılardan biridir ve "gerçek meyve" ile "yalancı meyve" ayrımının en net görüldüğü örnektir. Döllenmenin ardından ağaçta ilk olarak gelişen kısım, böbrek şeklindeki sert, gri-kahverengi kabuklu "gerçek meyve" yani kaju fıstığıdır. Bu sert dış kabuk, içerisindeki tohumu (yediğimiz fıstığı) korurken, katmanları arasında insan cildine temas ettiğinde ciddi kimyasal yanıklara yol açan "anakardik asit" ve "urushiol" isimli toksik, yakıcı reçineler barındırır; bu sebeple fıstık asla kabuğuyla birlikte satılmaz veya tüketilmez.

Sert kabuklu fıstık (tohum) gelişimini tamamlayıp tam boyutuna ulaştıktan sonra, fıstığı dala bağlayan sap kısmı (pedunkül) hormonal bir etkiyle hızla şişerek büyümeye başlar ve "kaju elması"nı oluşturur. Botanik olarak "yalancı meyve" (pseudocarp) olarak sınıflandırılan bu şişkin sap; sarı, turuncu veya kırmızı renklere bürünür, C vitamini açısından zengin, oldukça sulu, lifli ve tatlı bir yapıya sahiptir. Sonuç olarak, dalda görülen armut biçimindeki meyve aslında şişmiş bir saptır ve bitkinin asıl tohumu olan kaju fıstığı, bu meyvenin en ucunda, dışarıda asılı bir şekilde gelişimini sonlandırır.

Kaju ağaçta mı yetişir?

Evet, kaju (Anacardium occidentale) 10-12 metreye kadar boylanabilen, geniş gövdeli, her dem yeşil kalan büyük bir ağaç türüdür. Çalı veya yer bitkisi değildir.

Kaju neden kabuklu satılmaz?

Kaju fıstığının dış kabuğunda "anakardik asit" ve reçine benzeri zehirli, yakıcı bir sıvı bulunur. Bu sıvı cilde temas ettiğinde ciddi tahrişlere yol açar. Bu nedenle kaju, toplandıktan sonra özel ısıl işlemlerle kabuğundan ve bu zehirli sıvıdan arındırılarak sadece iç fıstık olarak satılır.

Kaju çiğ olarak yenir mi?

Marketlerde "çiğ kaju" olarak satılan ürünler aslında tamamen çiğ değildir. Kabuğundaki toksik maddenin uzaklaştırılması için buharda pişirilmiş veya haşlanmıştır, sadece kavrulmamıştır. Ağaçtan koparıldığı gibi (kabuklu) yenmesi sağlık açısından tehlikelidir.

Kaju ağacı kaç yılda meyve verir?

Tohumdan yetişen bir kaju ağacı ortalama 3. yılında ilk meyvelerini vermeye başlar. Ticari anlamda tam verime ulaşması ise 8-10 yılı bulabilir. Aşılama yöntemiyle üretilen ağaçlarda bu süre daha kısadır.