Frenk üzümü, çalı formundaki bitkilerde salkımlar halinde yetişen, parlak kabuklu ve küçük taneli bir meyvedir. Taşıyıcı bitkisi genellikle 1 ila 2 metre boylarına kadar uzayabilir. Meyveleri görünüm olarak üzüme benzer ancak boyutları çok daha küçüktür. Botanik olarak Grossulariaceae ailesine aittir. Genellikle kırmızı renkte bilinse de siyah, beyaz ve sarı renkli türleri de doğada bulunur.

Meyvenin tadı tatlıdan ziyade baskın bir ekşiliğe ve mayhoşluğa sahiptir. İnce ve yarı şeffaf bir kabuğu vardır, bu yüzden ışığa tutulduğunda içindeki çekirdekler hafifçe görülebilir. Sulu yapısı ve asitli aroması nedeniyle taze tüketilmesinin yanı sıra gıda sanayisinde de sıkça tercih edilir. Kendine has kokusu özellikle siyah olan türünde daha yoğundur.

Frenk üzümü meyvesi, dünyada genellikle Kuzey Yarımküre'nin ılıman ve serin iklime sahip bölgelerinde doğal olarak yetişir. Aşırı sıcakları sevmediği için Avrupa'nın kuzeyi, Asya'nın kuzey kesimleri ve Kuzey Amerika en yaygın görüldüğü yerlerdir. Özellikle Almanya, Polonya, Rusya ve İskandinav ülkelerinde ticari tarımı oldukça gelişmiştir. Toprak isteği bakımından nemli, organik maddece zengin ve iyi drene edilmiş alanları tercih eder.

Türkiye'de ise serin ve nemli iklim koşullarının hakim olduğu Bursa, Rize, Muş ve genel olarak Karadeniz ile Marmara bölgelerinde yetiştirilir. Yazları çok sıcak ve kurak geçen Akdeniz veya Güneydoğu Anadolu gibi bölgeler bu bitki için uygun değildir. Ülkemizde "Bursa üzümü" veya "Frenk çileği" gibi yerel isimlerle anıldığı bölgeler de vardır ancak üretim miktarı diğer meyvelere kıyasla daha sınırlıdır.

Frenk üzümü, vücudu hastalıklara karşı koruyan güçlü bir antioksidan ve vitamin kaynağıdır. Özellikle C vitamini bakımından çok zengindir, bu da bağışıklık sistemini güçlendirmeye yardımcı olur. İçeriğindeki lifler sindirim sisteminin düzenli çalışmasını destekler ve kabızlık gibi sorunların önüne geçer. Düşük şeker oranı sayesinde kan şekerini dengelemeye çalışanlar için de iyi bir alternatiftir.

Frenk üzümünün faydaları şunlardır:

Frenk üzümü, taze olarak tüketilebildiği gibi ekşi tadı nedeniyle en çok reçel, marmelat ve meyve suyu yapımında kullanılır. Tatlılara ve pastalara hem renk hem de lezzet katmak için süsleme malzemesi olarak eklenir. Özellikle mayhoş tadı, yoğun şekerli kremalarla iyi bir denge oluşturur. Meyveler kurutularak kışın atıştırmalık olarak yenebilir veya keklerin içine kuru üzüm gibi katılabilir.

Tatlıların dışında, bu meyve et yemeklerinin yanında servis edilen soslarda da sıkça tercih edilir. Özellikle kırmızı et ve av etleri ile uyumlu bir tada sahiptir. Taze taneleri salatalara eklenerek ferahlatıcı bir aroma sağlanabilir. Ayrıca bitkinin yaprakları kurutulup demlenerek bitki çayı olarak da tüketilebilir.

Frenk üzümü düşük kalorili olmasına rağmen vitamin ve mineral açısından oldukça yoğun bir meyvedir. Bir avuç frenk üzümü yediğinizde günlük C vitamini ihtiyacınızın büyük bir kısmını karşılamış olursunuz. İçinde yağ veya kolesterol bulunmaz, bu da onu sağlıklı bir atıştırmalık yapar. Ayrıca potasyum, demir ve kalsiyum gibi vücut için gerekli mineralleri de barındırır.

Frenk üzümünün yaklaşık besin değerleri şöyledir:

Frenk üzümü hassas bir meyve olduğu için toplandıktan veya satın alındıktan sonra mutlaka buzdolabında saklanmalıdır. Oda sıcaklığında bırakılırsa çok çabuk bozulur, yumuşar ve ekşir. Yıkanmadan buzdolabına koymak ömrünü uzatır; çünkü üzerindeki su damlacıkları küflenmeyi hızlandırır. Salkımından ayırmadan, hava alan bir saklama kabı içerisinde buzdolabının sebzelik kısmında 3-4 gün taze kalabilir.

Uzun süre saklamak isterseniz en iyi yöntem meyveleri dondurmaktır. Meyveleri yıkayıp kağıt havlu ile iyice kuruttuktan sonra bir tepsiye serip dondurucuya atın. Donduktan sonra poşetlere doldurarak saklayabilirsiniz. Bu yöntemle meyveler birbirine yapışmaz ve tane tane kalır. Dondurulmuş frenk üzümleri 6 ay ile 1 yıl boyunca tadını korur ve sos yapımında rahatlıkla kullanılabilir.

Frenk üzümü, meyvelerinin rengine ve tat profiline göre üç ana gruba ayrılır. Bu çeşitlerin her biri farklı aroma yoğunluğuna sahiptir ve mutfakta farklı amaçlarla kullanılır.

Siyah Frenk Üzüm

En yoğun kokuya ve en keskin tada sahip olan tür budur. Kabuğu diğerlerine göre daha kalındır ve morumsu siyah bir rengi vardır. C vitamini açısından en zengin çeşit olduğu için genellikle ilaç sanayisinde, meyve suyu ve reçel yapımında tercih edilir.

Kırmızı Frenk Üzümü

Yarı şeffaf, parlak kırmızı rengiyle en sık rastlanan ve görsel olarak en beğenilen çeşittir. Tadı oldukça ekşi ve asidiktir. Genellikle taze olarak yenir, salatalara eklenir veya tatlıların üzerinde süsleme amacıyla kullanılır.

Beyaz Frenk Üzümü

Botanik olarak kırmızı frenk üzümünün renk pigmenti olmayan halidir ve rengi sarımsı beyazdır. Diğer iki türe kıyasla asit oranı en düşük ve tadı en tatlı olan çeşittir. Ekşilikten hoşlanmayanlar için taze tüketime en uygun türdür.

Frenk üzümü çoğu insan için güvenli bir meyvedir ancak aşırı tüketimi mide asidini artırarak hassas bünyeleri rahatsız edebilir. Özellikle gastrit veya reflü sorunu yaşayan kişiler, meyvenin ekşi ve asitli yapısı nedeniyle midede yanma hissedebilir. Nadiren de olsa bazı kişilerde alerjik döküntülere veya kaşıntıya yol açabilir. Ayrıca kan pıhtılaşmasını yavaşlatma etkisi olabildiğinden, ameliyat öncesinde veya kan sulandırıcı ilaç kullanan kişiler tarafından dikkatli tüketilmelidir.