Evde Kararan Gümüş Nasıl Parlatılır?
O özel davet sofrasını kurarken, aylar sonra çekmeceden çıkardığınız gümüş çatal bıçak takımının o eski asaletini yitirdiğini, yer yer sararıp grileştiğini görmek hepimizin canını sıkar. Ya da en sevdiğiniz gümüş kolyeyi boynunuza takmak istediğinizde, o parlak ışıltının yerini mat ve cansız bir görüntünün aldığını fark edersiniz. Hemen endişelenmeyin; gümüşlerinizin kararması onların kalitesiz olduğunu değil, aksine "gerçek" gümüş olduğunu ve havayla yaşadığını gösterir.
Gümüş, doğası gereği havadaki kükürt ve nem ile tepkimeye girerek kendini korumak için bir tabaka oluşturur. Biz buna kararma desek de, aslında gümüş nefes alıyordur. Bugün mutfağımızdaki en basit malzemelerle, kimyasallara boğulmadan gümüş nasıl parlatılır, o eski asil ışıltısı nasıl geri getirilir, en ince detaylarıyla anlatacağım. Hazırsanız, gümüşlerinizi kuyumcudan veya antika dükkanından yeni çıkmış gibi yapacak yöntemlere geçelim.
Karbonat ve Alüminyum Folyo ile Gümüş Çatal Kaşık Parlatma
Bu yöntem, özellikle gümüş çatal, kaşık, bıçak takımları ve büyük gümüş tepsiler için adeta bir sihirbazlık numarasıdır. Ovalamakla, tellemekle saatlerinizi harcamanıza gerek kalmadan, tamamen kimyasal bir reaksiyonla (elektroliz) kararmayı folyoya transfer edeceğimiz bu yöntem en favori tekniğimdir. İşleme başlamak için öncelikle geniş ve derin bir kap veya tencere bulun. Kabın tabanını tamamen kaplayacak şekilde alüminyum folyo serin. Burada dikkat etmeniz gereken en önemli detay, folyonun parlak yüzeyinin yukarı bakmasıdır; çünkü reaksiyonu hızlandıracak olan kısım burasıdır.
Kararmış gümüşlerinizi, birbirine çok değmeyecek ama hepsi mutlaka tabandaki folyoya temas edecek şekilde kaba yerleştirin. Ardından her litre su için yaklaşık iki yemek kaşığı karbonat ve bir yemek kaşığı tuzu gümüşlerin üzerine serpiştirin. Kaynar suyu gümüşlerin üzerini tamamen geçecek şekilde kaba döktüğünüzde o büyüleyici an gerçekleşecek. Su döküldüğü anda bir köpürme olacak ve burnunuza çürük yumurta kokusuna benzer hafif bir kükürt kokusu gelecektir. Bu koku sizi korkutmasın; aksine gümüşün üzerindeki kararmaların ayrılıp folyoya geçtiğini müjdeler. Gümüşleri bu suyun içinde kararmalar tamamen gidene kadar, yani yaklaşık 5-10 dakika bekletin. Sudan çıkardığınızda o siyahlıkların yok olduğunu göreceksiniz. Son olarak gümüşleri bol soğuk suyla durulayın ve yumuşak, tüy bırakmayan bir bezle (mikrofiber idealdir) nazikçe kurulayın.
Diş Macunu ile Gümüş Takı ve Yüzük Temizleme Yöntemi
Gümüş takılar, yüzükler veya üzerinde ince işlemeler olan şamdanlar gibi detaylı objeler için en klasik ve güvenilir yöntemlerden biri diş macunudur. Ancak bu yöntemi uygularken dikkat etmeniz gereken çok kritik bir nokta var: Kullandığınız macun "beyazlatıcı etkili", "partiküllü" veya "jel" yapıda olmamalıdır. Sadece klasik, beyaz, opak diş macunu kullanmalısınız, aksi takdirde gümüşünüzü çizebilirsiniz. İşleme başlamak için bezelye büyüklüğünde diş macununu kararmış gümüş yüzüğün, kolyenin veya objenin üzerine sıkın. Eğer temizleyeceğiniz yüzey düz ise yumuşak bir pamuklu bezle, eğer telkari gibi girintili çıkıntılı bir modelse ıslattığınız yumuşak uçlu eski bir diş fırçasıyla nazikçe ovalamaya başlayın.
Fırçalama esnasında asla sert baskı uygulamayın, macunun kendi yapısı zaten temizliği yapacaktır. Ovaladıkça gümüşün renginin açıldığını, parladığını ve kullandığınız bezin simsiyah olduğunu göreceksiniz. Bu siyahlık, gümüşün üzerinden çıkan oksit tabakasıdır. Macun gümüşün üzerinde biraz kuruyana kadar bekleyip, ardından ılık suyun altında macun kalıntısı kalmayana kadar iyice durulayın. Özellikle taşlı yüzüklerin taş diplerinde macun kalmamasına özen gösterin. Son dokunuş olarak yumuşak bir havluyla parlatarak kuruladığınızda, takılarınızın vitrindeki o ilk haline döndüğüne şahit olacaksınız.
Limon ve Tuz ile Oksitlenmiş Gümüş Parlatma
Mutfak tezgahında her zaman elimin altında bulunan iki kahraman malzeme olan limon ve tuz, özellikle hafif matlaşmış, parlaklığını yeni kaybetmeye başlamış gümüş objeler için harika bir canlandırıcıdır. Limonun doğal asidik yapısı kiri ve matlığı sökerken, tuz da nazik bir aşındırıcı görevi görür. Bu yöntemi uygulamak için bir kasede yarım limonun suyunu sıkın ve içine bir yemek kaşığı sofra tuzu ekleyip karıştırın. Tuzu tamamen eritmek zorunda değilsiniz, hafif pütürlü kalması işimizi kolaylaştıracaktır.
Gümüş eşyalarınızı bu karışımın içine batırıp durumuna göre 15-20 dakika bekletebilirsiniz. Eğer temizleyeceğiniz obje bir tepsi veya büyük bir vazo ise, kestiğiniz yarım limonun yüzeyine bolca tuz döküp, limonu sünger gibi kullanarak gümüşlerinizi ovalayabilirsiniz. Limon suyu asidik olduğu için işlem bittikten sonra gümüşleri çok iyi durulamanız hayati önem taşır. Eğer asit yüzeyde kalırsa, uzun vadede metale zarar verebilir veya aşındırabilir. Bol su ile durulayıp hemen kuruladığınızda, gümüşlerinizin o solgun görüntüsünün yerini canlı bir parlaklığa bıraktığını göreceksiniz.
Ketçap ile Gümüş Parlatılır mı?
Kulağa tuhaf gelse de ketçap, gümüş parlatmak için harika bir malzemedir. İçindeki domates asidi ve sirke, kararmaları çözerken gümüşe zarar vermez, aksine parlatır. Özellikle detaylı, oymalı gümüşlerde veya zincir aralarında kararmalar varsa bu yöntem çok işinize yarayacaktır. Kararmış gümüş parçanın üzerine az miktarda ketçap sıkın ve bir kağıt havlu veya parmağınızla ketçabı tüm yüzeye ince bir tabaka halinde yayın.
Ketçabı sürdükten sonra yaklaşık 10-15 dakika kadar bekleyin; bu süre asidin oksit tabakasını çözmesi için yeterlidir. Süre dolduğunda yumuşak bir sünger veya bezle hafifçe ovalayarak ketçabı temizlemeye başlayın. İnatçı lekeler için sürenin sonunda eski bir diş fırçasıyla nazikçe fırçalayabilirsiniz. İşlem bittikten sonra ılık suyla gümüşünüzü ketçaptan tamamen arındırın ve kurulayın. Sonuç şaşırtıcı derecede parlak ve temiz olacaktır. Bu yöntem, evde özel bir gümüş parlatıcısı olmadığında hayat kurtaran pratik bir çözümdür.
Gümüş Takılar ve Değerli Taşlar İçin Özel Uyarılar
Gümüş parlatma yöntemlerini uygularken, takılarınızın üzerindeki detaylara çok dikkat etmeniz gerekir. Özellikle taşlı gümüş yüzük nasıl parlatılır sorusu çok kritiktir çünkü her taş, her yönteme gelmez.
Gümüşlerin Kararması Nasıl Önlenir?
Gümüşleri parlatmak kadar, o parlaklığı korumak da önemlidir. Gümüş, kullanıldıkça değil, kullanılmadıkça ve hava ile temas ettikçe kararır. Gümüşlerinizi bir sonraki kullanıma kadar ilk günkü gibi saklamak için şu ipuçlarını uygulayın:
Gümüş Bulaşık Makinesinde Yıkanır mı?
Kesinlikle hayır. Bu, gümüş çatal bıçak takımlarına yapabileceğiniz en büyük kötülüktür. Bulaşık makinesi deterjanları çok sert kimyasallar ve aşındırıcılar içerir. Ayrıca makinenin yüksek ısısı, gümüşün hem rengini bozar hem de üzerindeki o yumuşak dokuyu (patinayı) yok eder. Gümüşler her zaman elde, yumuşak bir süngerle yıkanmalıdır.
Gümüşü Çamaşır Suyu Beyazlatır mı?
Çamaşır suyu (klor), gümüşün en büyük düşmanıdır. Gümüşü beyazlatmak bir yana, kimyasal reaksiyona girerek metali geri dönüşü olmayan simsiyah, mat ve pürüzlü bir yüzeye dönüştürür. Gümüş temizliğinde klor içeren hiçbir deterjandan fayda beklemeyin, zarar görürsünüz.
Sigara Külü İle Gümüş Parlatılır mı?
Eskilerin çok sık kullandığı, "anneanne yöntemi" olarak bilinen bir tekniktir ve evet, işe yarar. Sigara külü aşındırıcı bir yapıya sahiptir. Islak bir pamuğa batırılan kül ile gümüş ovalandığında parlar. Ancak külün kokusu, elleri kirletmesi ve hijyenik olmaması nedeniyle günümüzde karbonat veya diş macunu çok daha temiz ve modern alternatiflerdir.
Kararan Gümüş Kendiliğinden Açılır mı?
Maalesef hayır. Kararma (oksitlenme) kimyasal bir süreçtir ve müdahale edilmediği sürece gümüş, havadaki kükürtle reaksiyona girmeye devam eder. Zamanla sarıdan siyaha dönen bu tabaka kalınlaşır ve temizlemesi daha zor hale gelir. Bu yüzden gümüşlerinizi hafif sararmaya başladığında temizlemek en doğrusudur.
