Durian Meyvesi Nedir ve Nasıl Yenir? Durian Zehirli mi?
Güneydoğu Asya'da "Meyvelerin Kralı" olarak saygı gören, batı dünyasında ise "cehennem gibi kokan ama cennet gibi tadı olan" meyve olarak bilinen Durian, doğanın en büyük paradokslarından biridir. Seveninin uğruna servet ödediği, sevmeyeninin ise kokusundan baygınlık geçirdiği bu egzotik devi tüm detaylarıyla tanıyın.
Durian Meyvesi Nedir?
Durian (Durio), Güneydoğu Asya'nın tropikal yağmur ormanlarına özgü, Malvaceae (ebegümecigiller) familyasına ait, dışı sert ve dikenli bir kabukla kaplı ağaç meyvesidir. İsmini Malayca'da "diken" anlamına gelen "Duri" kelimesinden alır. Dış görünüşü bir meyveden çok, orta çağ savaşlarında kullanılan dikenli bir gülle topunu andırır.
Tayland, Malezya, Endonezya ve Filipinler bu meyvenin ana vatanıdır. Ağaçta yetişen durianlar oldukça büyüktür; ağırlıkları 1 kilogramdan 3-4 kilograma kadar çıkabilir. Dışındaki yeşil-kahverengi zırhın içinde, sarıdan turuncuya çalan, kremsi yapıda, boğumlu meyve dilimleri (aril) bulunur. Bölge halkı için sadece bir meyve değil, kültürel bir simge ve ekonomik değeri çok yüksek bir tarım ürünüdür. Yüzlerce farklı çeşidi olsa da ticari olarak en değerli olanları "Musang King" ve "Monthong" cinsleridir.
Durianın Kokusu ve Tadı Nasıldır?
Durianı dünyanın en ünlü meyvesi yapan şey, şüphesiz ki efsanevi kokusu ve bu kokuyla tamamen zıt olan tadıdır. Bu meyve insanları kesin çizgilerle ikiye ayırır: Ya aşık olursunuz ya da nefret edersiniz; ortası yoktur.
Kokusu: Durianın kokusu o kadar güçlü, yayılımcı ve kalıcıdır ki, bilimsel araştırmalara konu olmuştur. İçerdiği 40'tan fazla sülfür (kükürt) bileşeni, bu keskin kokunun ana kaynağıdır. Kokuyu tarif edenler genellikle şu benzetmeleri kullanır:
Tadı: Eğer burnunuzu kapatıp veya kokuya direnip o kremsi meyveyi ağzınıza atarsanız, bambaşka bir dünya ile karşılaşırsınız. Durianın tadı, kokusunun aksine son derece sofistike, tatlı ve katmanlıdır. Yiyenlerin ortak tarifleri şöyledir:
Durian Neden Yasak? (Oteller, Uçaklar ve Metrolar)
Dünyada, uyuşturucu veya silah olmadığı halde kamusal alanlara sokulması yasak olan tek meyve duriandır. Singapur, Tayland ve Hong Kong gibi ülkelerde "No Durian" (Durian Giremez) tabelalarını görmek sıradan bir durumdur.
Yasaklanmasının temel nedeni kokunun kalıcılığıdır. Durianın içerdiği kükürtlü bileşikler, kumaşlara, havalandırma sistemlerine ve halılara nüfuz eder.
Durian Meyvesinin Faydaları Nelerdir?
Kötü şöhretli kokusunun ardında durian, inanılmaz bir besin deposudur. Güneydoğu Asya'da hastaların iyileşmesi ve enerji kazanması için tüketilen bir "süper gıda"dır. Durian tüketmenin başlıca faydaları şunlardır:
Durian Zararlı mı? Yan Etkileri Var mı?
Durian "Meyvelerin Kralı" olsa da, herkes için uygun olmayabilir ve aşırı tüketimi bazı riskler taşır.
Durian ve Alkol Birlikte Tüketilir mi? (Ölümcül Efsane)
Asya kültüründe yaygın bir inanışa göre "Durian ile alkolü aynı anda tüketmek insanı öldürür." Bu efsane kısmen abartı olsa da, bilimsel bir temele dayanır ve kesinlikle birlikte tüketilmemelidir.
Bilimsel açıklama şöyledir: Durian, yüksek oranda kükürt bileşikleri içerir. Bu bileşikler, karaciğerde alkolü parçalamaktan sorumlu olan Aldehit Dehidrogenaz (ALDH) enziminin çalışmasını engeller veya yavaşlatır. Sonuç olarak vücut alkolü toksinlerden arındıramaz. Birlikte tüketildiğinde şu etkiler görülür:
"Durian Hangover" denilen çok ağır bir akşamdan kalma hali. Sağlıklı bir insanı anında öldürmese de, kalp rahatsızlığı olanlarda ciddi risk oluşturabilir. Bu yüzden durian yedikten sonra en az 4-5 saat alkol alınmaması tavsiye edilir.
Durian Nasıl Seçilir?
Durian, marketten elma almaya benzemez; seçimi ve açılması tecrübe gerektirir.
Durian Nasıl Açılır ve Yenir?
Durian kabuğu çok sert ve dikenleri el kesecek kadar sivridir.
Durian ve Jackfruit Farkı Nedir?
Türkiye'de ve batı ülkelerinde bu iki meyve, görünümleri nedeniyle sıkça karıştırılır ancak aralarında dağlar kadar fark vardır.
Durian çekirdeği yenir mi?
Çiğ olarak kesinlikle yenmez çünkü "siklopropen" yağ asitleri içerir ve hafif toksiktir. Ancak haşlanarak veya közde pişirilerek yenebilir. Piştiğinde tadı ve dokusu kestaneye veya patatese benzer.
Musang King nedir?
Malezya kökenli, dünyanın en ünlü ve en pahalı durian cinsidir. "Mao Shan Wang" olarak da bilinir. Tadı çok yoğun, acı-tatlı dengesi mükemmel, çekirdekleri çok küçük ve eti koyu sarı renktedir. Durian dünyasının "havyarı" kabul edilir.
Durian Türkiye'de yetişir mi?
Hayır, yetişmez. Durian aşırı nemli ve sıcak tropikal iklim (ekvator kuşağı) ister. En ufak bir soğuğa veya dona dayanamaz. Türkiye'de Antalya gibi sıcak bölgelerde bile yetiştirilmesi iklimsel olarak mümkün değildir. Marketlerde satılanlar ithaldir.
Durian neden bu kadar pahalıdır?
Durianın lojistiği çok zordur. Kokusundan dolayı normal kargo uçaklarıyla taşınması kısıtlıdır, özel izolasyonlu paketleme gerektirir. Ayrıca raf ömrü çok kısadır; ağaçtan düştükten sonra 2-4 gün içinde tüketilmelidir. Bu riskler ve yüksek talep fiyatı artırır.
Durian kokusu elden nasıl çıkar?
Meyveyi yedikten sonra elinize sinen o ağır kokuyu sabunla çıkarmak zordur. Asyalıların pratik çözümü şudur: Durianın boş kabuğunun (iç beyaz kısmı) içine su doldurun ve elinizi bu suyla ovuşturarak yıkayın. Kabuktaki kimyasallar kokuyu nötralize eder.
Durian, dünyada "sev ya da terk et" felsefesinin vücut bulmuş halidir. Kokusuna karşı ön yargınızı kırıp bir kez deneme cesareti gösterirseniz, belki de hayatınızın en kompleks ve lezzetli gastronomi deneyimini yaşayabilirsiniz. Asya seyahatinizde bu "Kral" ile karşılaşırsanız, burnunuzu tıkayın ama damağınızı ona açın.
