Balkonda ve Bahçede Domates Nasıl Yetiştirilir
Çocukluğumuzda yediğimiz o kokulu domateslerin tadını market raflarında bulmak neredeyse imkansız hale geldi. Kendi yetiştirdiğiniz, dalından koparıp kahvaltı sofrasına koyduğunuz bir domatesin lezzeti ise paha biçilemez. İster geniş bir bahçeniz olsun ister küçük bir balkonunuz, doğru adımları izleyerek ve mevsimine dikkat ederek domates nasıl yetiştirilir öğrenmek sandığınızdan çok daha zahmetsizdir.
Domates Ne Zaman ve Hangi Mevsimde Ekilir?
Domates sıcağı ve güneşi seven bir bitki olduğu için ekim zamanlaması hayati önem taşır; acele edip toprağın ısınmasını beklemeden yapılan dikimler genellikle hayal kırıklığıyla sonuçlanır. Eğer tohumdan başlayacaksanız Mart ayı gibi iç mekanda çimlendirme yapmalı, fide dikimi içinse dışarıdaki gece sıcaklıklarının 10 derecenin altına düşmediği Mayıs başlarını beklemelisiniz.
Soğuk toprak bitkinin köklerini şoka sokar ve gelişimi durdurur, bu da tüm sezon boyunca zayıf bir bitkiyle uğraşmanıza neden olur. Bölgenizdeki son don tarihini takvimden kontrol edip toprağın ısındığından emin olduktan sonra dikim yapmak, bitkinin hızla boy atmasını ve verimli meyve vermesini garanti altına alır.
Saksıda Domates Yetiştirmek İçin Toprak Seçimi
Domates bitkisi köklerini derinlere ve yanlara doğru yaymayı sevdiği için saksı seçiminde cömert davranmak gerekir; her bir fide için en az 15-20 litrelik, altı delikli saksılar veya derin kasalar kullanmak köklerin boğulmasını engeller. Sadece torf kullanmak suyu tutsa da besin açısından fakir kalacağı için bitkiniz bir süre sonra cılızlaşabilir.
En verimli karışım için bahçe toprağı, torf ve yanmış çiftlik gübresini eşit oranlarda harmanlayarak gevşek yapılı bir ortam hazırlamalısınız. Toprağın içine karıştıracağınız bir miktar perlit veya pomza taşı, köklerin hava almasını kolaylaştırır ve fazla suyun süzülmesine yardımcı olarak kök çürümesinin önüne geçer.
Domates Fidesi Nasıl Dikilir ve Can Suyu Verilir?
Fideleri asıl yerlerine dikerken yapılan en büyük hata, bitkiyi olduğu gibi yüzeye yakın dikmektir; oysa domates gövdesi toprak altında kaldığında o kısımdan da yeni kökler çıkarma yeteneğine sahiptir. Fidenin alt yapraklarını koparıp gövdenin üçte ikisini toprağa gömecek şekilde derin bir dikim yapmak, bitkinin çok daha güçlü bir kök sistemi oluşturmasını ve susuzluğa dayanıklı olmasını sağlar.
Dikim işlemi biter bitmez "can suyu" vermek, köklerin etrafındaki hava boşluklarını kapatıp toprakla bütünleşmesi için şarttır. Bu ilk sulamayı yaparken suyu yapraklara değdirmeden doğrudan kök bölgesine yavaşça dökmeli ve bitkinin yeni yerine alışması için birkaç gün yarı gölge bir alanda dinlendirmelisiniz.
Domates Bakımında Sulama ve Güneş İhtiyacı
Domates güneşe aşık bir bitkidir ve günde en az 6-8 saat doğrudan güneş ışığı alan, rüzgarın çok sert vurmadığı bir konumda bulunmak ister. Gölgede kalan bitkiler ışığa ulaşmak için hızla boya gider (sırıklaşır), gövdeleri incelir ve maalesef meyve verimi ciddi oranda düşer.
Sulama konusunda ise dengeyi tutturmak gerekir; toprağın sürekli ıslak kalması kök mantarlarına davetiye çıkarırken, aşırı kuruyup birden sulanması meyvelerin çatlamasına yol açar. Toprağın üst yüzeyinden 2-3 santim aşağısı kuruduğunda, sabahın erken saatlerinde kök bölgesine su vermek en sağlıklı yöntemdir; yaprakları ıslatmak ise mantar hastalıklarını tetikleyeceği için kaçınılmalıdır.
Domates Verimini Artıran Koltuk Alma İşlemi
Bitkiniz büyümeye başladığında ana gövde ile yaprak saplarının birleştiği "V" şeklindeki noktalardan çıkan küçük filizlere "koltuk" adı verilir. Bu inatçı sürgünler, bitkinin tüm enerjisini ve topraktaki besini emerek yeşil aksamı büyütür ancak verimli meyve oluşturmazlar.
Domatesin gücünü gövdeye ve mevcut salkımlara vermesi için bu ara sürgünleri, henüz 2-3 santimken elinizle sağa sola esneterek koparmanız gerekir. Düzenli olarak koltuk almak, bitkinin içerisindeki hava sirkülasyonunu artırır, güneşin meyvelere ulaşmasını sağlar ve hasat edeceğiniz domateslerin çok daha iri ve lezzetli olmasına yardımcı olur.
Olgunlaşan Domates Ne Zaman Toplanır
Yeşil başlayan serüvenin sonunda domatesler çeşidine göre kırmızı, pembe veya sarı rengini aldığında hasat vakti gelmiş demektir. Domatesi dalından koparırken asılarak bitkiyi sarsmak köklere zarar verebileceği için, keskin bir bağ makası veya bıçak yardımıyla sapından nazikçe kesmek en güvenli yoldur.
Dalından yeni kopardığınız o taptaze domatesleri mutfağa taşıdığınızda, aromasını ve dokusunu kaybetmemesi için asla buzdolabına koymamalı, oda sıcaklığında bekletmelisiniz. Keskin bir şef bıçağı ile incecik dilimleyip üzerine biraz zeytinyağı ve kekik gezdirdiğinizde, aylar süren emeğinizin karşılığını o eşsiz kokuda ve tatta fazlasıyla alırsınız.
Saksıda Domates Neden Çürür?
Saksının altındaki drenaj deliklerinin tıkalı olması veya aşırı sulama nedeniyle köklerin havasız kalması çürümeye yol açar. Ayrıca kalsiyum eksikliği ve düzensiz sulama da domateslerin alt kısmında siyah lekelere (dip çürüklüğü) neden olabilir.
Domatese Ne Sıklıkla Su Verilir?
Hava sıcaklığına göre değişmekle birlikte, yaz sıcaklarında genellikle 2-3 günde bir sulama yeterlidir. Toprağın 2-3 santim altına parmağınızı batırdığınızda nem hissetmiyorsanız su verme vakti gelmiştir.
Domates Fidesi Kaç Günde Meyve Verir?
Fide dikiminden sonra çeşidine ve bakım koşullarına bağlı olarak ortalama 60 ila 80 gün içinde ilk meyveleri almaya başlarsınız. Çeri domates türleri genellikle daha erken hasat verirken, büyük etli domateslerin olgunlaşması biraz daha uzun sürer.
