Çin Geveni (Astragalus), Baklagiller (Fabaceae) familyasına ait, anavatanı Çin, Moğolistan ve Kuzey Kore olan, binlerce yıldır Geleneksel Çin Tıbbı'nın en temel ve saygı duyulan şifalı bitkilerinden biridir. Çince'de "Sarı Lider" anlamına gelen Huang Qi adıyla bilinir; bu isim hem bitkinin şifalı köklerinin sarı rengine hem de tonik bitkiler arasındaki "lider" konumuna bir atıftır. Çok yıllık, çalımsı bir bitki olmasına rağmen, asıl mucizesi toprak üstündeki çiçeklerinde değil, hasat edilip kurutulan ve genellikle dilimlenerek kullanılan odunsu köklerinde saklıdır.

Modern bitkisel tıpta ve fitoterapide "adaptojen" (vücudun fiziksel, zihinsel ve duygusal stresle başa çıkma kapasitesini artıran) bitkiler sınıfında en üst sıralarda yer alır. Bağışıklık sistemini "akıllıca" güçlendirmesi, yani sadece uyarmakla kalmayıp dengelemesiyle tanınır. Vücut direncini artırmak, halsizliği gidermek ve yaşam enerjisini (Qi) yükseltmek amacıyla kullanılan bu bitki, günümüzde mevsim geçişlerinde hastalıklardan korunmak ve yaşlanma etkilerine karşı direnç kazanmak isteyenler için popüler bir destek haline gelmiştir.

Çin Geveni, vücudun savunma kalkanı olan bağışıklık sistemini güçlendirme konusundaki üstün yeteneğiyle tanınır; beyaz kan hücrelerinin üretimini teşvik ederek vücudun virüs ve bakterilere karşı daha hızlı yanıt vermesini sağlar. Sadece hasta olduktan sonra değil, hastalıklardan korunmak için de kullanılan koruyucu bir bitkidir. Bir "adaptojen" olarak vücudun stres seviyesini dengelerken, aynı zamanda güçlü antioksidan içeriği sayesinde hücre hasarını onarmaya ve yaşlanma belirtilerini geciktirmeye yardımcı olur.

Çin Geveni'nin öne çıkan faydaları şunlardır:

Çin Geveni’nin en yaygın ve geleneksel kullanım şekli, kurutulmuş köklerinin ince şeritler veya dilimler halinde bitki çayı olarak demlenmesi veya yemeklere katılmasıdır. Odunsu ve lifli bir yapıya sahip olduğu için mutfakta tıpkı "defne yaprağı" mantığıyla kullanılır; çorbalara, tavuk sularına, güveçlere veya pilavlara pişme esnasında eklenir, şifası ve aroması yemeğe geçtikten sonra servis edilmeden önce tencereden çıkarılır (çünkü kökler pişse bile sert kalır ve yenmez). Çay olarak tüketilecekse, sert yapısı nedeniyle sadece sıcak suda bekletmek yetersiz kalabilir; köklerin suyla birlikte kısık ateşte 15-20 dakika kadar kaynatılması (dekoksiyon yöntemi), etken maddelerin suya tam olarak geçmesi için en etkili yöntemdir.

Günümüzde bu zahmetli hazırlama süreçleriyle uğraşmak istemeyenler için ise standart dozlarda üretilmiş kapsül, tablet veya sıvı ekstrakt (tentür) formları da bulunmaktadır. Ayrıca toz haline getirilmiş kökleri, smoothie'lere veya yoğurda karıştırılarak da tüketilebilir. Hangi formda kullanılırsa kullanılsın, vücutta birikici etkisi olan ve zamanla sonuç veren bir bitki olduğu için genellikle birkaç haftalık kürler halinde kullanılması önerilir.

Çin Geveni (Astragalus) genellikle güvenli bir bitki olarak kabul edilse de, bağışıklık sistemini güçlü bir şekilde aktive etmesi bazı durumlarda dezavantaja dönüşebilir. Özellikle Multipl Skleroz (MS), Lupus (SLE) veya Romatoid Artrit gibi otoimmün (bağışıklık sisteminin vücuda saldırdığı) hastalığı olan kişilerde, bağışıklık sistemini daha da tetikleyerek hastalık belirtilerini alevlendirme riski taşır. Aynı mantıkla, organ nakli geçirmiş olanlar veya bağışıklık baskılayıcı ilaçlar (kortikosteroidler vb.) kullanan kişiler, bu bitkiyi tükettiklerinde ilaçların etkisi azalabileceğinden mutlaka doktora danışmalıdır.

Yan etkiler açısından bakıldığında ise çoğu insanda ciddi bir soruna yol açmaz ancak bazı hassas bünyelerde ishal, gaz, şişkinlik veya hafif mide bulantısı gibi sindirim sistemi şikayetleri görülebilir. Kan basıncını ve kan şekerini düşürme potansiyeli olduğu için, diyabet veya tansiyon ilacı kullananların dikkatli olması gerekir. Ayrıca, hamilelik ve emzirme dönemindeki güvenilirliği konusunda yeterli bilimsel veri bulunmadığından, bu dönemlerdeki kadınların tedbir amaçlı olarak Çin Geveni'nden uzak durması önerilir.

Çin Geveni (Astragalus membranaceus), adından da anlaşılacağı üzere Türkiye'nin doğal bitki örtüsünde yetişen bir tür değildir; bu bitkinin anavatanı Çin, Moğolistan ve Kuzey Kore'dir. Ancak burada çok önemli bir kavram kargaşasına dikkat etmek gerekir: Türkiye, "Geven" (Astragalus) cinsi açısından dünyanın en zengin gen merkezlerinden biridir ve ülkemizde 400'den fazla geven türü doğal olarak yetişir.

Fakat Türkiye'deki bu yerli geven türleri, tıbbi olarak kullanılan "Çin Geveni" ile aynı değildir. Bizdeki gevenler (örneğin Astragalus gummifer), genellikle erozyonu önlemek, hayvan yemi olarak kullanılmak veya "Kitre" adı verilen bitkisel zamkı elde etmek için değerlendirilir. Çin Geveni'nin sağladığı o spesifik bağışıklık güçlendirici etkiler, bizim dağlarımızda kendiliğinden biten gevenlerde aynı oranda veya yapıda bulunmaz. Bu nedenle, doğada görülen her geveni "şifalı Çin Geveni" sanıp bilinçsizce tüketmek fayda yerine zarar verebilir; tıbbi amaçlı kullanılan Çin Geveni, Türkiye'ye genellikle kurutulmuş veya işlenmiş (kapsül/ekstrakt) formda ithal olarak gelir.